Како зајакот стана еден од симболите на Велигден?

Зајакот како симбол на Велигден денес изгледа толку природно што многумина и не прашуваат како едно животно, кое воопшто не е дел од библиската приказна за Христовото воскресение, станало едно од најпрепознатливите лица на празникот. Историските и културолошките извори покажуваат дека одговорот не лежи во црковната догма, туку во многу постари пролетни симболи на плодност, обновување и нов живот.

Најчестото објаснување е дека зајакот, односно дивиот зајак и зајакот-симбол, со векови бил поврзуван со пролетта и плодноста, пред сè поради брзото размножување и појавувањето на младенчиња токму во сезоната кога природата повторно оживува. Britannica потсетува дека зајакот и јајцето како симболи на нов живот постепено се споиле во европските пролетни обичаи, а подоцна влегле и во велигденската традиција, иако не потекнуваат директно од христијанската литургија.

Историските траги за велигденскиот зајак како конкретен лик водат кон германските протестантски области од 17 век, каде се појавува Osterhase, зајак што им носел или им криел јајца на децата. History.com и Britannica наведуваат дека германските доселеници во 18 век ја пренеле таа традиција во Пенсилванија, од каде таа постепено се проширила низ САД, а потоа и низ пошироката популарна култура. Така, зајакот од локален фолклорен лик прераснал во глобален празничен симбол.

Но најинтересно е што зајакот не го заменил религиското значење на Велигден, туку му се прилепил како световен, семеен и комерцијален слој. Затоа денес за едни е симбол на детска радост, за други на пролет и плодност, а за трети само украсен лик што се појавува покрај јајцата. И токму во тоа е неговата сила: не доаѓа од Евангелието, туку од долгиот пат по кој старите народни симболи успеваат да се вселат во најголемите празници и да останат таму како нешто сосема „нормално“.