Недостиг на авионско гориво во Европа, летната сезона е под закана

Недостиг на авионско гориво во Европа веќе не се третира како далечно сценарио, туку како ризик што може да удри токму во пресрет на летната сезона, откако аеродромскиот сектор во ЕУ предупреди дека, ако сообраќајот низ Ормутскиот теснец не се обнови стабилно во следните три недели, системски недостиг на керозин може да стане реалност. Според писмото на ACI Europe, за кое прво објавија Financial Times и Euronews, проблемот веќе не е само во цените, туку во физичката достапност на горивото за авиосообраќајот во момент кога европскиот туризам влегува во најважниот дел од годината.

Причината за тревогата е јасна: Европа и Обединетото Кралство се силно зависни од увоз на авионско гориво што минува низ Ормут, а според Euronews, најмалку 42 проценти од вкупниот поморски увоз на овој енергенс за ЕУ-27 и Велика Британија минува токму низ тој теснец. Истите анализи наведуваат дека ефективното затворање на Ормут веќе оттурнало повеќе од 20 проценти од вообичаеното глобално поморско снабдување со керозин, што значи дека Европа не влегува во криза поради паника, туку поради реално стеснување на главната артерија за снабдување.

Ова веќе не е само теоретско предупредување. Во северна Италија четири аеродроми — Милано Линате, Болоња, Венеција и Тревизо — воведоа ограничувања за точење гориво поради силен пад на резервите, со приоритет за медицински, државни и подолги летови, додека за дел од пократките линии беа поставени лимити. Euronews пренесе и дека последниот танкер натоварен со керозин од Персискиот Залив требало да стигне во Европа на 9 април, што дополнително ја зголемува нервозата околу следните недели.

Пошироката слика покажува дека ударот врз авијацијата веќе е видлив и во сообраќајот. EUROCONTROL објави дека од почетокот на кризата летовите меѓу Европа и Блискиот Исток се намалени за 59 проценти, додека околу 1.150 летови дневно се пренасочуваат за да ја избегнат зоната на конфликт, што носи дополнителни километри, потрошувачка и трошоци. Значи, дури и таму каде што авионите сè уште летаат, цената на кризата веќе се плаќа во заобиколни рути, поскапа логистика и растечка ранливост на европскиот авио-систем.

Она што овој случај го прави политички непријатен за Брисел е фактот што Европа влегува во летниот шпиц со стара слабост: голема зависност од надворешни енергетски рути и сè потенка маргина за брза замена на снабдувањето. Аеродромите предупредуваат, авиокомпаниите бројат недели, а континентот повторно учи иста лекција — дека кога Ормут ќе се затвори, проблемот не останува на Блискиот Исток, туку многу брзо слетува и на европските писти.