Цените на становите во Европа растат, Унгарија со најсилен скок

Цените на становите во Европа во последниот квартал од 2025 година повторно тргнаа нагоре, а разликите меѓу земјите станаа уште повидливи: според податоците на Евростат, најсилен годишен раст е забележан во Унгарија, пред Португалија и Хрватска, додека Финска е единствената земја со пад. Темата повторно се отвори откако Euronews, повикувајќи се на официјалните бројки и на анализи од пазарот, покажа дека европскиот станбен пазар не се лади, туку само ја менува географијата на притисокот.

Во четвртиот квартал од 2025 година, цените на становите во ЕУ пораснале за 5,5 отсто на годишно ниво, а во еврозоната за 5,1 отсто. На врвот е Унгарија со раст од 21,2 отсто, потоа Португалија со 18,9 и Хрватска со 16,1 отсто, додека Шпанија е веднаш зад нив со 12,9 отсто. Над границата од 10 отсто се и Словачка, Бугарија, Латвија, Литванија и Чешка. Финска, пак, е исклучок со пад од 3,1 отсто, што ја прави редок контраст во континент што речиси целосно повторно поскапува.

Она што ја турка оваа нова рунда поскапувања, според експертите што ги цитира Euronews, се постабилните каматни стапки и враќањето на побарувачката што претходно била одложена по шоковите од 2023 и 2024 година. Но бројките не се движат само од кредитите. Во Португалија, Хрватска и Шпанија, силна улога има и меѓународната побарувачка: купувачи за втор дом, странски инвеститори, пензионери, дигитални номади и постојан притисок во крајбрежните и урбаните подрачја. Во Португалија, дополнителен поттик дало и државното гарантирање на дел од хипотеките за млади купувачи, во услови кога понудата останува ограничена.

Сликата станува уште појасна кога ќе се погледне пошироко. Од 2015 до третиот квартал на 2025 година, цените на домовите во ЕУ пораснале за 64,9 отсто, додека кириите пораснале за 21,8 отсто. Тоа значи дека домувањето сè помалку се движи само од локалните плати и сè повеќе од капитал, туризам, инфраструктурни вложувања и недостиг на понуда. Затоа и големите економии не се движат исто: Шпанија силно расте, Италија е умерена, Германија е повоздржана, а Франција останува блиску до дното. Зад европскиот просек, всушност, стои една поделена Европа: југот и дел од истокот се загреваат побрзо, додека дел од старите пазари сè уште се опоравуваат.