Како летот до Месечината го менува телото на астронаутите

Како летот до Месечината го менува телото на астронаутите најдобро се гледа токму по враќањето на екипажот на Артемис II, кој вчера, 10 април, безбедно се спушти во Пацификот по околу 10 дена патување околу Месечината. Веднаш по слетувањето, астронаутите беа извлечени од капсулата Orion, пренесени на бродот USS John P. Murtha на првични медицински прегледи, а потоа треба да се вратат во Johnson Space Center во Хјустон. Тоа не е рутина само за протокол, туку првиот момент кога лекарите и инженерите почнуваат да мерат како длабоката вселена му влијаела на телото.

Најголемиот удар не доаѓа од самото слетување, туку од повторната средба со гравитацијата. НАСА објаснува дека преминот од бестежинска состојба назад на Земјата ја нарушува просторната ориентација, рамнотежата, координацијата и способноста телото да го одржува крвниот притисок кога човек ќе стане. Во микрогравитација, течностите се поместуваат кон главата, мускулите и коските се растоваруваат, а по враќањето може да се јават вртоглавица, чувство на нестабилност, мачнина и замор. Иако Артемис II беше пократка мисија од типичен престој на Меѓународната вселенска станица, физиолошката логика е иста: телото мора повторно да научи да живее со тежина.

Токму затоа „пред и потоа“ кај астронаутите не е само визуелен ефект. НАСА во своите постлетни анализи бележи дека некои астронаути првите денови по враќањето се чувствуваат „чудно“, тешко одат право, а мозокот повторно мора да ги вклучи сигналите од внатрешното уво за одржување рамнотежа. Кај подолгите мисии тие промени се подраматични, но и кај пократките летови тие се дел од рехабилитацијата. Затоа членовите на екипажот и во текот на летот вежбаа, а дел од постлетниот режим ќе биде насочен кон сила, координација и следење на кардиоваскуларната реакција на гравитацијата.

Артемис II беше важен и затоа што не ги тестираше само луѓето, туку и системите што треба да ги чуваат живи во идните мисии. Според НАСА, екипажот извршил проверки на скафандрите за преживување, итните процедури и клучните системи на Orion, додека научните експерименти AVATAR и Immune Biomarkers собираа податоци за тоа како радијацијата и микрогравитацијата влијаат врз ткивата и имунитетот. Во своето последно обраќање пред враќањето, астронаутите ја опишаа мисијата како длабоко и нереално искуство, а Виктор Гловер најави дека „добрите работи“ и многу фотографии допрва се враќаат со нив. Тоа е суштината на Артемис II: ова не беше само спектакуларно обиколување на Месечината, туку медицинска и технолошка генерална проба за тоа дали човек навистина е подготвен повторно да живее подалеку од Земјата.