Честите апели за собирање донации за лекување во странство повторно ја отворија дебатата дали државниот систем навистина обезбедува доволна и навремена поддршка за пациентите. Повод за новата расправа е реакцијата на пратеникот од Левица, Реџеп Исмаил, кој праша како е можно институциите да тврдат дека средства постојат, а граѓаните и натаму јавно да бараат помош за лекување.
Исмаил потсети дека за време на буџетската расправа за 2026 година поднел амандман за формирање посебен фонд за лекување во странство, но тој бил одбиен. Според неговата верзија, образложението било дека веќе има обезбедени средства за таа намена, по што сега јавно го поставува прашањето каде завршува тој механизам ако семејствата и понатаму зависат од хуманитарни акции.
Во исто време, официјалната рамка за лекување во странство формално постои. Фондот за здравствено осигурување на својата веб-страница наведува дека осигурено лице може да оствари болничко лекување во странство кога станува збор за заболување што не може да се лекува во државата, а за постапката постојат правилник, образци и посебни административни процедури. Фондот годинава објави и електронски услуги поврзани со поднесување барања, меѓу нив и за лекување во странство.
Токму тука се судираат двете слики што сè почесто се појавуваат во јавноста. Од една страна, државата има систем и правила според кои се одобрува лекување надвор од земјата. Од друга, секој нов апел за донации отвора сомнеж дали процедурите се пребавни, недоволни или недостапни за дел од пациентите во најтешките случаи. Ова е заклучок изведен од јавно достапните правила на ФЗО и од политичката реакција што следеше денеска.
Последната изјава на Исмаил затоа не останува само партиска критика, туку повторно го враќа прашањето што со години се провлекува низ македонското здравство: дали правото на лекување во странство навистина функционира доволно сигурно за пациентите да не мораат спасот да го бараат преку донациски броеви и јавни кампањи. Во моментов, одговорот на тоа прашање сè уште не доаѓа од институционална анализа, туку од јазот меѓу формалниот систем и реалноста што секојдневно ја гледа јавноста.