Која е разликата меѓу американската и иранската „блокада“ на Ормускиот теснец?

Изјавата на Доналд Трамп дека иранското затворање на Ормуски теснец е „чудно“, бидејќи според него американските мерки веќе го ограничиле преминот, повторно го отвори прашањето – што всушност значи „блокада“ во овој случај.

Иако и Иран и САД ги користат истите термини, нивните пристапи се суштински различни – и по цел, и по начин на спроведување.

Иран најави засилен надзор над сообраќајот низ теснецот, преку одлуки на Врховниот совет за национална безбедност на Иран. Тоа подразбира детални контроли на бродовите, собирање податоци, издавање дозволи за транзит и наплата на такси за безбедносни и други услуги. Во пракса, ова значи делумно ограничување на пловидбата и обид Техеран да воспостави директна контрола врз еден од најважните енергетски коридори во светот.

Од друга страна, американските мерки, иако првично беа претставени како „блокада“, имаат поинаков фокус. Наместо целосно затворање на теснецот, САД се насочени кон економски притисок – пред сè преку ограничување на пристапот до иранските пристаништа и пресретнување на активности поврзани со иранскиот извоз.

Американската страна нагласува дека не сака да ја попречува слободата на пловидба за бродовите што не се поврзани со Иран, со цел да се зачува текот на глобалната трговија и снабдувањето со нафта.

Суштинската разлика е во стратегијата: Иран се обидува директно да го контролира и ограничува сообраќајот низ теснецот, додека САД применуваат индиректен пристап – економски притисок врз Техеран без формално затворање на меѓународниот поморски коридор.

Оваа разлика не е само техничка, туку има и глобални последици, бидејќи Ормускиот теснец е клучна точка низ која поминува значителен дел од светската трговија со нафта, па секоја форма на „блокада“ веднаш се одразува врз цените и стабилноста на енергетските пазари.