Иранскиот крал во егзил бара помош

Реза Пахлави, син на последниот ирански шах и една од најпознатите фигури на иранската опозиција во егзил, од Берлин побара поотворена поддршка од западните земји за политичка промена во Иран. Тој порача дека Европа и САД не смеат да останат пасивни додека, како што рече, иранскиот режим продолжува со репресија дома и со дестабилизација во регионот.

Пахлави, кој со години настапува како симболичен глас на дел од опозицијата надвор од Иран, во германската престолнина ја искористи посетата за да испрати јасна порака дека преговорите со актуелното иранско раководство не носат решение. Наместо нови договори и дипломатско чекање, тој побара политички притисок, меѓународна поддршка за иранската опозиција и јасна позиција против сегашната власт во Техеран.

Во настапот тој рече дека иднината на Иран не може да се гради со истиот режим што, според него, со години го држи општеството во страв, ги задушува протестите и ја турка земјата во изолација. Пахлави оцени дека промената во Иран е неизбежна, но и дека прашањето е колку уште жртви ќе плати земјата додека меѓународната заедница се двоуми.

Неговата посета на Берлин доаѓа во период кога Иран повторно е во фокусот на светската политика поради воените и дипломатските тензии со САД и Израел, како и поради нестабилната состојба околу Ормускиот теснец. Во таков контекст, Пахлави се обидува да ја наметне пораката дека кризата не е само безбедносна и нуклеарна, туку и внатрешно политичка, односно дека трајно решение нема без промена на самата власт во Иран.

Но неговата позиција останува сложена. За дел од Иранците во дијаспората и за дел од антирежимските кругови, тој е препознатливо име и наследник на државната идеја пред Исламската револуција од 1979 година. За други, пак, тој не е обединувачка фигура, туку контроверзен политички симбол поврзан со монархиското минато. Токму затоа, и покрај гласноста и медиумското внимание, неговата способност навистина да ја обедини иранската опозиција и натаму е отворено прашање.

Германската влада не организираше официјална средба со него, што Пахлави јавно го критикуваше. Тој оцени дека таквиот однос покажува колку европските влади сè уште се воздржани кога станува збор за отворено позиционирање кон иранската опозиција. Во исто време, неговото присуство во Берлин предизвика и поддршка и отпор, а посетата беше проследена и со протести.

По една од неговите изјави во Берлин, врз него беше фрлена црвена течност, по што интервенираше полицијата. Инцидентот не го промени текот на неговата порака, но уште еднаш покажа колку личноста на Пахлави и натаму силно го дели иранското политичко поле, дури и надвор од самата земја.

Настапот во Берлин затоа беше повеќе од симболичен дипломатски гест. Тој беше обид повторно да се наметне тезата дека Западот не треба само да го менаџира односот со Техеран, туку и да помогне во отворање пат за политичка промена во Иран. Прашањето, меѓутоа, останува исто како и во изминатите години: дали западните влади се подготвени да одат подалеку од критики и санкции, или Пахлави и понатаму ќе остане гласен, но ограничен фактор на иранската опозиција во егзил.