Пленковиќ: Хрватска тежнее кон проширување на нуклеарните капацитети

Нуклеарните капацитети повторно стануваат централна тема во хрватската енергетска политика, откако премиерот Андреј Пленковиќ во Дубровник порача дека Хрватска е заинтересирана за нивно проширување, вклучително и за дополнителен развој на нуклеарната електрана „Кршко“, која е во заедничка словенечко-хрватска сопственост.

Изјавата доаѓа по самитот на Иницијативата три мориња во Дубровник, каде Хрватска и САД потпишаа заедничка изјава за унапредување на соработката во областа на цивилната употреба на нуклеарната енергија. Во дел од хрватските извори се нагласува дека тоа отвора простор за нови проекти и за соработка со американската компанија „Вестингхаус“, која учествувала во изградбата на „Кршко“.

Пленковиќ оцени дека во јавноста сè повеќе се гради консензус околу предностите на нуклеарната енергија, особено затоа што не создава јаглероден отпечаток. Тој посочи дека дел од земјите што се откажале од нуклеарки по несреќата во Фукушима, како Германија и Белгија, денес сè поотворено признаваат дека тоа било погрешна одлука.

Хрватскиот министер за економија Анте Шушњар најави дека Загреб до 2030 година планира да го зголеми уделот на нуклеарната енергија во енергетскиот микс од сегашните 16 на најмалку 30 проценти. Тоа ја поставува нуклеарната енергија како еден од столбовите на идната енергетска безбедност на Хрватска, заедно со обновливите извори, ЛНГ-терминалот на Крк и регионалната енергетска инфраструктура.

„Кршко“ во моментов обезбедува околу 16 проценти од хрватската електрична енергија. Работниот век на електраната е предвиден до 2043 година, но според проценките што ги пренесуваат хрватските медиуми, со соодветно одржување таа би можела да продолжи да работи и до 2063 година. Пленковиќ рече дека Хрватска веќе ѝ соопштила на Љубљана дека е подготвена да разговара и за проширување на капацитетите на „Кршко“.

Овој енергетски пресврт не значи напуштање на обновливите извори. Напротив, хрватските анализи предупредуваат дека Европа и Хрватска ќе мора да балансираат меѓу нуклеарната енергија, сонцето, ветерот, ЛНГ и модернизацијата на електроенергетската мрежа. Предизвикот е што нуклеарните проекти се скапи и долгорочни, додека обновливите извори бараат посилна и пофлексибилна мрежа.

За Хрватска, прашањето веќе не е само енергетско, туку и геополитичко. По енергетската криза во Европа, зависноста од стабилни извори на струја и гас стана дел од националната безбедност. Затоа најавата на Пленковиќ за проширување на нуклеарните капацитети покажува дека Загреб сака да ја зајакне својата позиција како регионален енергетски играч, но и дека следните чекори ќе зависат од договорите со Словенија, од цената на проектите и од подготвеноста на јавноста да прифати нова фаза на нуклеарна енергија.