Skip to content
Шпионска мрежа на Русија расплеткана низ Европа и амбасади претворени во центри за шпионажа. Откриени шпиони во Австрија, Италија и Британија.
Олександар ЛЕВЧЕНКО*
Руски шпиони кои работеле под дипломатска покривка беа откриени во Австрија. Министерството за надворешни работи на Австрија прогласи тројца руски дипломати за персона нон грата. Министерката за надворешни работи на Австрија, Беате Мајнл-Рајзингер, објави протерување на тројца руски дипломати кои австриските власти ги сомничат за шпионажа. Основата за обвиненијата беше нивната поврзаност со спроведувањето радио извидување, со необична концентрација на разузнавачка опрема и антени на покривот на руската дипломатска институција. Сите тројца споменати руски дипломати веќе се депортирани од земјата. Вкупно, Австрија протера 14 руски дипломати во последните пет години.
Официјалната изјава на Министерството за надворешни работи на Австрија за откривањето на нелегални активности и последователното протерување на тројца руски дипломати, кои биле вклучени во шпионски активности користејќи го својот имунитет, уште еднаш потврдува дека Москва продолжува да ја гледа ЕУ како стратешки противник со кој е во состојба на хибридна војна. Одлуката на Австрија да протера руски шпиони ги потврдува деструктивните активности на руските разузнавачки служби во Европа, кои работат под дипломатска покривка, користејќи ги амбасадите како инструмент за разузнавачка работа, што ги крши нормите на меѓународното право и го поткопува европскиот безбедносен систем.
Размерот на разузнавачко-субверзивните активности на Кремљ во Австрија укажува дека Москва долго време ја користи територијата на оваа земја како разузнавачки центар за организирање и спроведување активности насочени против темелите на националната безбедност, како на самата Австрија, така и на другите земји од ЕУ. Големата количина радио опрема на покривот на руската дипломатска институција во Виена укажува на трансформација на амбасадата на Руската Федерација во силна „точка“ на руската радио-разузнавачка активност во Европа.
Со оглед на високата концентрација на канцеларии на меѓународни организации како што се ООН, ОБСЕ, МААЕ и ОПЕК во Австрија, руските разузнавачки служби ги фокусираат своите напори на техничко пробивање на заштитените комуникациски канали и пресретнување на ограничени информации што циркулираат во рамките на овие организации. Мерките на австриската контраразузнавачка служба, вклучително и присилното протерување на руски дипломати, ја намалуваат способноста на Руската Федерација да добие неовластен пристап до класифицирани информации, како во самата Австрија, така и во претставништвата на меѓународните организации лоцирани во таа земја. Земајќи го предвид дипломатскиот имунитет, предвременото прекинување на нивните овластувања и протерувањето од земјата е ефикасен начин за спречување на штета на националните интереси на Австрија и заштита на националната безбедност.
Руска шпионска мрежа беше откриена и во Италија. Италијанските разузнавачки служби открија мрежа во Милано поврзана со руската разузнавачка служба. Двајца италијански бизнисмени беа обвинети дека се согласиле да им помогнат на руските служби, а по нивна волја планирале инсталирање на видео рекордери во миланските такси и воспоставување контролирана мрежа на „безбедни куќи“, што би обезбедило услови за криење на руски оперативци, како и спроведување визуелно извидување во урбани услови.
Кремљ ја гледа Италија како важна платформа за проширување на шпионските мрежи и собирање податоци за западната одбранбена инфраструктура, со оглед на нејзината географска локација и членството во НАТО. Воспоставувањето тајна мрежа на „безбедни куќи“ и инсталирањето на камери за надзор укажува на агресивната природа на дејствијата на Руската Федерација и може да укажува на подготовки за провокации и создавање услови за идни диверзии врз објектите на критичната и воената инфраструктура на Италија. И покрај релативно лојалната надворешна и економска политика на италијанската влада кон Русија, руските разузнавачки служби се обидуваат да ги интензивираат своите активности во земјата, што претставува закана за безбедноста на цивилното население и критичната инфраструктура.
Во исто време, Лондон протерува руски дипломат под сомнение за шпионажа. Министерството за надворешни работи на Велика Британија ја повлече акредитацијата на руски дипломат како одговор на протерувањето од Москва на вториот секретар на британската амбасада, Јансе ван Ренсбург, кој беше обвинет за „разузнавачка активност“ од страна на руската ФСБ. Лондон остро ги осуди постапките на Кремљ, нарекувајќи ги „злонамерна кампања за клевета“ и дел од поширока агресивна стратегија на Руската Федерација насочена кон поткопување на дипломатската работа и заплашување на персоналот.
Повлекувањето на акредитацијата на рускиот дипломат во Велика Британија придонесува за намалување на разузнавачкиот капацитет на руските служби кои користат дипломатско покритие за своите активности. Русија официјално ја смета Велика Британија за непријателска држава и спроведува активни шпионски операции на нејзина територија, вклучително и собирање информации, како и организирање и планирање диверзии врз воени и критични инфраструктурни објекти.
Во исто време, експертите предупредуваат за ранливоста на Лондон на хибридни закани од Русија. Поранешната советничка од првата администрација на Доналд Трамп, Фиона Хил, во интервју за „Индипендент“, предупредува на критичната неподготвеност на Обединетото Кралство за хибридна војна со Русија и глобални конфликти. Во контекст на зголемените руски разузнавачки активности околу британските подморнички кабли и гасоводи, Лондон покажува „корозивна самодоволност“, игнорирајќи повеќе од 60 препораки од експертскиот извештај „Стратешки преглед на одбраната на Велика Британија до 2025 година“.
Фиона Хил беше една од коавторките на овој извештај за зајакнување на националната отпорност на Велика Британија. Според неа, земјата останува ранлива на напади врз критичната инфраструктура, нема ефикасна заштита од беспилотни летала и ракети, а системот за планирање на земјата – од здравствена заштита до снабдување со храна – е оценет како „несоодветен“ за условите на голема криза. Тој верува дека Обединетото Кралство мора итно да се справи со недостатоците во националната одбрана и заштитата на стратешката инфраструктура со цел да ги намали ризиците од хибридни напади од страна на Русија во случај на големи саботажи или сајбер напади. Москва активно ги анализира ранливостите на инфраструктурниот и безбедносниот систем на Велика Британија, користејќи ги перципираните слабости за дестабилизација на ситуацијата и планирање хибридни операции на влијание.
*Олександар ЛЕВЧЕНКО e поранешен украински амбасадор во Хрватска и Босна и Херцеговина