Skip to content
Израелската влада ја чека одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп за можно продолжување на нападите врз Иран, во момент кога дипломатскиот процес повторно запира, а прекинот на огнот станува сè покревок. Во објавените извештаи се наведува дека Вашингтон и Тел Авив се во најинтензивна подготовка за нова фаза на воени операции од почетокот на примирјето.
Во центарот на американската пресметка останува иранската нуклеарна програма. Вашингтон смета дека досегашните цели не се исполнети, а Техеран не покажал подготвеност да ги прифати условите што ги бара американската администрација. По последната размена на оган меѓу САД и Иран, Трамп изјави дека прекинот на огнот формално сè уште е во сила, но на теренот ситуацијата веќе изгледа како сериозен тест за неговата издржливост.
Според објавените информации, Трамп би можел да ги собере најблиските советници по враќањето од Кина и да донесе одлука дали Вашингтон ќе поддржи нова воена фаза. Во израелската проценка, таа одлука може да биде донесена многу брзо, а евентуалната кампања би траела од неколку дена до неколку недели. Засега нема индикации дека се разгледува целосна војна за соборување на иранската власт, туку ограничени удари врз воени, инфраструктурни и енергетски цели.
Меѓу опциите што се споменуваат се поинтензивни воздушни напади, удари врз електрани, мостови и воена инфраструктура, но и далеку поризични сценарија со специјални сили на терен. Во дел од извештаите се наведува можност за операции поврзани со нафтениот извозен терминал на островот Харк или со иранските резерви на ураниум збогатен до 60 проценти. Таквите сценарија, доколку навистина се активираат, би ја префрлиле кризата од ограничена воена пресметка во фаза со многу поголем регионален ризик.
Паралелно со воените подготовки, дипломатските канали не се целосно затворени, но се движат бавно. Иран побара гаранции за прекин на нападите, укинување на санкциите, компензација за воените штети и крај на блокадата, додека САД инсистираат на рамка што би го запрела конфликтот, но не би ги тргнала од маса спорните прашања околу иранската нуклеарна програма. Последниот ирански одговор беше отфрлен од Трамп како неприфатлив, што дополнително ги намали очекувањата за брз дипломатски излез.
Најчувствителната точка останува Ормускиот Теснец, еден од клучните светски енергетски коридори. Блокадите, нападите и ограниченото движење на бродови веќе создадоа притисок врз цените на нафтата и гасот, а секое проширување на конфликтот би можело да ја претвори кризата во глобален економски удар. Затоа одлуката што сега се чека во Вашингтон не се однесува само на Израел и Иран, туку и на пошироката стабилност на Блискиот Исток, енергетските пазари и позицијата на САД во уште една војна што тешко се контролира откако ќе почне повторно да се шири.
