Skip to content
Студентски трошок наместо вистинско зајакнување на студентскиот стандард носат новоизгласаните измени на Законот за студентскиот стандард, донесени по скратена постапка, со кои се менуваат правилата за стипендии, сместување во студентските домови и поддршка за студентите за време на реконструкција на домовите. Наместо јасна гаранција дека државата ќе вложи повеќе во младите, законот отвора сомнеж дека дел од товарот ќе се префрли врз студентите и нивните семејства.
Најдиректната промена е кај сместувањето. Студентските домови се делат на два типа: реконструирани и енергетски ефикасни домови, и постојни домови. За првиот тип Министерството ќе партиципира до 40 проценти од цената за сместување и исхрана, додека за постојните домови партиципацијата останува до 50 проценти. Разликата до целата цена ќе ја плаќа студентот.
Со други зборови, студентот што ќе биде сместен во подобар и реновиран дом може да добие повисока сметка. Реконструкцијата, која треба да значи подобри услови и достоинствен престој, ризикува да стане дополнителен финансиски товар за младите што веќе се соочуваат со кирија, превоз, храна, учебници и секојдневни трошоци.
Сериозна промена има и кај стипендиите. Од вкупниот број стипендии, 40 проценти ќе бидат за студенти од социјални категории, студенти со попреченост и студенти со ретки болести, 35 проценти за студенти на студиски програми од стратешки интерес за државата, а 25 проценти за студенти со особен успех. Досегашниот модел предвидуваше 49 проценти за социјални категории и 30 проценти за студенти со особен успех.
Внесувањето на студентите со попреченост и ретки болести во законот е потребно и оправдано, но проблемот е што тие сега се ставаат во квота што се намалува. Повеќе ранливи групи ќе треба да се натпреваруваат за помал удел од стипендиите, што ја слабее социјалната логика на студентската поддршка.
Нејасна останува и категоријата „студиски програми од стратешки интерес за државата“. Доколку државата сака да стимулира дефицитарни кадри, тоа може да биде легитимна политика, но мора да има јасни критериуми. Без нив, се отвора простор Владата дополнително да одлучува кои студии ќе бидат фаворизирани, а кои ќе останат на страна.
Законот предвидува и дека при целосна реконструкција на студентски дом, во него нема да се сместуваат студенти, а домот може да организира привремено сместување во друг објект. Клучниот проблем е зборот „може“. Тоа не е обврска, туку можност. Ако алтернативно сместување не се обезбеди, студентите остануваат во неизвесност токму во период кога државата тврди дека работи за подобри услови.
Дополнително, во образложението се наведува дека измените не предизвикуваат фискални импликации врз Буџетот. Тоа е најсилниот сигнал дека не се планира поголемо државно вложување. Ако нема нови буџетски пари, а партиципацијата за дел од домовите се намалува, тогаш прашањето е едноставно: кој ќе ја плати разликата. Одговорот сè повеќе изгледа како студентот.
Студентскиот стандард не е бројка во закон, туку реалност во студентска соба, менза, автобус, библиотека и семеен буџет. Ако реформата значи помала поддршка за ранливите, повисоки трошоци во реновираните домови и недоволно гарантирано сместување за време на реконструкции, тогаш власта не носи студентски стандард, туку студентски трошок.
