Топлотниот бран веќе убива во Европа: Франција брои седум жртви

Топлотниот бран во Европа веќе има човечка цена. Франција пријави седум смртни случаи директно или индиректно поврзани со екстремната жега, додека западниот дел на континентот се соочува со температури што за мај личат повеќе на врвот на летото отколку на крајот на пролетта. Пет од смртните случаи во Франција се од давење, но властите ги поврзуваат со топлотниот бран, бидејќи високите температури ги зголемуваат ризиците на плажите, езерата, реките и отворените простори.

Франција во последните денови регистрира рекордни мајски температури, со повеќе од 350 мерни станици што забележале највисоки вредности за овој месец. Во Хосегор биле измерени 37,1 степени, а во делови од западна Франција бил прогласен портокалов метео-аларм за опасно топло време – состојба што е исклучително рана за мај.

Жешкиот бран ја зафати и Велика Британија, каде што во лондонскиот Кју Гарденс беа измерени 34,8 степени, највисока мајска температура откако се водат мерењата. Здравствените власти издадоа предупредувања за зголемен ризик кај постарите лица, хронично болните и луѓето што се изложени на сонце во најжешките часови.

Во Шпанија, Португалија и делови од Италија температурите се движат кон летни екстреми, со прогнози за 34 до 40 степени во одделни региони. Проблемот не е само во дневните максимуми, туку и во топлите ноќи, кога телото нема доволно време да се олади. Токму тие „тропски ноќи“ го зголемуваат здравствениот ризик, особено во градовите со бетон, слаб проток на воздух и голема концентрација на население.

Зад овој рано започнат топлотен бран стои т.н. „топлинска купола“ – систем на висок воздушен притисок што заробува топол воздух над регионот. Во овој случај, топлиот воздух се движи од Северна Африка кон западна Европа, а стабилниот атмосферски систем го задржува над континентот. Таквите појави не се нови, но стануваат почести, подолги и поинтензивни во услови на климатско затоплување.

Светската здравствена организација предупредува дека високите температури не се само непријатност, туку сериозен јавноздравствен ризик. Топлотните бранови можат да предизвикаат дехидратација, топлотна исцрпеност, топлотен удар и влошување на постојни срцеви, респираторни и бубрежни заболувања. Особено ранливи се постарите лица, децата, трудниците, работниците на отворено и луѓето без пристап до разладени простории.

Европа веќе не може да ги третира ваквите епизоди како ретки временски исклучоци. Податоците на климатските служби покажуваат дека континентот се загрева побрзо од глобалниот просек, а екстремните топлотни настани стануваат сè почести и поопасни. Тоа значи дека топлотниот бран во мај не е само вест за Франција или Велика Британија, туку предупредување за цела Европа, вклучително и за Балканот.

За Македонија, оваа европска слика е важна и како здравствена и како институционална лекција. Жешките бранови веќе не почнуваат само во јули и август, ниту завршуваат со неколку дена непријатност. Тие бараат навремени предупредувања, адаптирани работни услови за луѓето на отворено, заштита на старите лица, ладни јавни простори, јасни препораки за граѓаните и сериозен однос кон урбаното зеленило.

Седумте жртви во Франција покажуваат дека жештината не убива само преку температурата на термометарот. Таа убива преку замор, дехидратација, срцев стрес, ненадејно влегување во вода, прегревање на телото и потценување на ризикот. Кога екстремната жега доаѓа рано, пред сезоната на одмори, плажи и целосно активирани спасувачки служби, опасноста станува уште поголема.