Израел повторно го нападна Иран, погоден петрохемиски комплекс во Махшахр

Израел изврши нови воздушни напади врз Иран, при што, според меѓународните извештаи, е погоден петрохемискиот комплекс во Махшахр, во југозападниот дел на земјата. Нападот означува нова опасна ескалација во директната конфронтација меѓу двете држави и прв удар врз иранска енергетска инфраструктура по примирјето од април.

Израелската страна тврди дека мета биле воени капацитети, ракетна инфраструктура и објекти поврзани со иранските одбранбени системи. Според Associated Press, Израел извршил удари во централниот и западниот дел на Иран, а како дел од операцијата бил погоден и петрохемиски објект. Иран возвратил со неколку бранови ракети кон Израел, меѓу кои и проектили насочени кон подрачја во близина на Димона, каде што се наоѓа главниот израелски нуклеарен капацитет.

Оваа ескалација доаѓа и покрај барањата на американскиот претседател Доналд Трамп Израел да покаже воздржаност додека Вашингтон се обидува да го одржи во живот процесот за поширок договор со Иран. Reuters објави дека Трамп го укорил израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху поради новите удари, но истовремено тврдел дека тие нема да го урнат мировниот процес.

Нападот врз Махшахр има и економска тежина, бидејќи станува збор за дел од иранската петрохемиска инфраструктура. По вестите за ударите, цените на нафтата скокнаа за повеќе од четири долари, а Brent достигна околу 97 долари за барел. Пазарите реагираа на стравот дека новата воена размена може дополнително да ги загрози енергетските рути во Персискиот Залив и Ормускиот Теснец.

Иран ја обвини израелската страна дека ја проширува војната кон енергетски и цивилни цели, а ирански медиуми и регионални извори јавуваат дека Техеран возвратил со ракети кон израелски цели. Во исто време, Хутите од Јемен, кои се поддржани од Иран, најавија нови закани кон израелскиот поморски сообраќај, што дополнително ја шири кризата надвор од директната линија Израел – Иран.

Судирот повторно го отвора најчувствителното прашање за регионот: дали директните удари меѓу Израел и Иран ќе останат ограничени или ќе прераснат во поширока блискоисточна војна. По априлското примирје, двете страни избегнуваа целосен отворен судир, но денешните напади покажуваат дека линијата на воздржаност станува сè потенка.

За меѓународната заедница, особено за САД, новата ескалација доаѓа во најлош момент. Вашингтон се обидува да го задржи дипломатскиот канал со Техеран и да спречи нов скок на цените на нафтата, додека Израел инсистира дека има право да ги гаѓа иранските капацитети што ги смета за закана. Иран, пак, ја користи секоја израелска операција како доказ дека не може да се потпре на примирје без конкретни безбедносни гаранции.

Ако нападот врз Махшахр остане изолиран инцидент, кризата може да се врати во рамки на контролирана размена на удари и закани. Но ако Иран продолжи со ракетни напади, а Израел одговори со нови удари врз енергетска, воена или нуклеарна инфраструктура, регионот може брзо да влезе во нова фаза на отворена војна со последици за глобалните пазари, поморските рути и дипломатските напори за смирување.