Skip to content
Меѓународната академија за астронаутика објави ажуриран протокол за тоа како научниците, институциите и јавноста треба да постапат доколку биде откриен можен сигнал од вонземска интелигенција.
Наспроти сензационалните наслови, не станува збор за најава дека контакт е остварен, туку за правила што треба да спречат паника, дезинформации и непромислен одговор во случај таков сигнал некогаш навистина да биде регистриран.
Најважната порака од новиот протокол е едноставна: ако се открие можен сигнал од вонземска цивилизација, никој не треба самостојно да одговори. Одговор до евентуална вонземска интелигенција не смее да испрати поединец, лабораторија, компанија или држава без претходни меѓународни консултации, а таквата одлука треба да се носи на ниво што ја претставува целата човечка цивилизација, со улога на Обединетите нации.
Протоколот е ажурирање на претходните правила од 2010 година и ја зема предвид новата реалност во која една непроверена информација може за неколку минути да стане глобална вест.
Социјалните мрежи, длабоките фалсификати, вештачката интелигенција, 24-часовните медиуми и јавната фасцинација со НЛО создаваат средина во која дури и лажен сигнал може да предизвика хаос. Затоа новите правила бараат строга проверка пред какво било јавно соопштение.
Според документот, секое тврдење за можно откривање на вонземска интелигенција мора да помине низ независна научна проверка. Податоците треба да се архивираат, да се зачуваат трајно и, колку што е можно, да бидат достапни за други научници за анализа. Истовремено во име на сите земјани може да одговат само Обединетите Нации по целосна консултација.
Наместо брза сензација, протоколот бара трпение, повторливи проверки и јасна комуникација со јавноста.
Новина е и тоа што протоколот не се однесува само на класичните радио-сигнали, туку и на пошироката потрага по таканаречени техносигнатури. Тоа може да вклучува необични електромагнетни сигнали, потенцијални траги од технологија, оптички импулси или други појави што би можеле да укажуваат на интелигентен извор.
Современата SETI-наука веќе не гледа само кон еден тип сигнал, туку кон поширок спектар можни траги од технологија надвор од Земјата.
Во документот се предвидува и создавање постојан постдетекциски комитет, во кој би учествувале експерти од астрономија, општествени науки, право, етика и јавна комуникација. Неговата задача би била да советува како да се постапува ако една детекција стане сериозен кандидат за вистински контакт, но и како да се заштити научниот процес од политички, медиумски или комерцијален притисок.
Протоколот ја нагласува и безбедноста на самите истражувачи. Во ера на онлајн напади, закани и теории на заговор, научник што би објавил потенцијално најважна вест во историјата може да стане мета на јавен притисок. Затоа документот препорачува институционална поддршка, внимателна комуникација и заштита на лицата што учествуваат во процесот на проверка.
Историјата на потрагата по вонземска интелигенција покажува зошто вакви правила се потребни. Науката веќе имала случаи на сигнали што прво изгледале необично, а потоа биле објаснети како земски извори, сателити, технички шум или природни феномени. Последниот пример е и истражувањето на меѓуѕвездената комета 3I/Atlas, кај која SETI Institute скенираше милиони сигнали, но на крај не најде доказ за вонземска технологија.
Затоа новиот протокол всушност не е приказна за вонземјани, туку за зрелоста на човештвото. Ако некогаш биде откриен сигнал што не може да се објасни како природен или земски, првата реакција не треба да биде спектакл, страв или натпревар кој прв ќе испрати порака. Првата реакција треба да биде проверка.
Клучната дилема останува политичка и филозофска: кој има право да зборува во име на Земјата. Дали тоа би биле научниците што го откриле сигналот, државата во која се наоѓа телескопот, големите сили или Обединетите нации. Новиот протокол не го решава целосно тоа прашање, но поставува јасна граница: никој не смее сам да одлучи дека ќе одговори во име на сите луѓе.
