Skip to content
Пет земји членки на Европската Унија предлагаат да се разгледа можноста за привремено ограничување на дел од гласачките права на идните нови членки, во пресрет на новиот бран проширување на Унијата.
Според заеднички документ на Германија, Франција, Холандија, Белгија и Луксембург, во кој увид имал Reuters, ЕУ треба да разговара за нови заштитни механизми што би се вградиле во идните договори за пристапување.
Предлогот доаѓа во период кога Црна Гора се надева на членство во ЕУ до 2028 година, а Албанија, Украина и Молдавија настојуваат да напредуваат во пристапните преговори. Во исто време, во Брисел сè поотворено се разговара дали Унијата треба да ги промени правилата за прием на нови членки.
Клучната причина за ваквите размислувања е искуството на ЕУ со назадувањето на демократските стандарди во Унгарија, кое со години создава политички блокади во области каде што одлуките се носат со едногласност.
Во документот се предлагаат неколку можни решенија. Меѓу нив се нов механизам за следење на состојбите, како и заштитна клаузула што би овозможила преземање мерки доколку нова земја членка покаже сериозно назадување во демократијата, владеењето на правото или слободата на медиумите.
Најчувствителниот дел од предлогот е можноста за привремени и транзициски ограничувања на гласачките права на новите членки. Тоа би се однесувало особено на делови од европското законодавство каде што во моментов е потребна согласност од сите земји членки.
Како можни области се споменуваат одлуките поврзани со проширувањето, надворешната политика и буџетот на Европската Унија. Токму овие области се политички најчувствителни, бидејќи една земја членка може да блокира одлуки што се важни за целата Унија.
Иако предлогот формално е насочен кон идните членки, тој отвора поширока дебата и за земјите од Западен Балкан. Доколку ваков модел стане дел од идните пристапни договори, новите членки би можеле да влезат во ЕУ со постепено стекнување на дел од политичките права, наместо со целосен пакет права и обврски од првиот ден.
Од една страна, поддржувачите на ваквите механизми сметаат дека тие би ја заштитиле Унијата од внатрешни блокади и од демократско назадување по приемот на нови членки. Од друга страна, ваквиот пристап може да биде сфатен како воведување членство од втор ред, особено во земјите кандидати кои со години чекаат напредок кон ЕУ.
Оваа дебата доаѓа во момент кога Европската Унија се обидува да го оживее процесот на проширување, но истовремено да ја зачува сопствената функционалност. Во Брисел сè повеќе се зборува дека идното проширување ќе мора да оди паралелно со внатрешни реформи на Унијата.
За земјите кандидати, пораката е јасна: проширувањето останува на маса, но правилата на игра може да станат построги. Прашањето што сега се отвора е дали ЕУ ќе најде модел што ќе ја заштити од нови блокади, без притоа да ја намали политичката вредност на самото членство.
