Дали граѓаните во иднина ќе работат подолго пред да заминат во пензија? Засега одговорот е – не се знае. Но, самото отворање на темата покажува дека пензискиот систем во Македонија влегува во период на сериозно преиспитување.
Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска јасно порача дека Владата нема донесено никаква одлука за зголемување на старосната граница за пензионирање. Наместо тоа, од Меѓународниот монетарен фонд и Светската банка е побарано да ја анализираат одржливоста на пензискиот систем и да предложат можни решенија.
Тоа е важна разлика. Анализа не значи автоматски и нов закон. Но, искуството покажува дека кога меѓународните финансиски институции ќе укажат на структурни проблеми, нивните препораки најчесто стануваат дел од јавната дебата, а понекогаш и основа за идни реформи.
Причината е добро позната. Македонија, како и поголемиот дел од Европа, се соочува со стареење на населението, помал број активни работници и сè поголем број пензионери. Тоа создава силен притисок врз пензискиот фонд, кој веќе со години добива значителни средства од државниот буџет за редовна исплата на пензиите.
Во такви околности, зголемувањето на старосната граница е една од опциите што најчесто се разгледуваат во многу земји. Но, таа е и една од најнепопуларните мерки, бидејќи директно ги засега граѓаните кои планираат кога ќе го завршат својот работен век.
Интересно е што министерката го изнесе и својот личен став – доколку некогаш се отвори ова прашање, подобро решение би било флексибилен модел, кој би им овозможил на луѓето сами да изберат дали ќе продолжат да работат по исполнувањето на условите за пензија, наместо тоа да стане задолжително.
За јавноста сега најважно е да се направи јасна разлика меѓу анализа и одлука. Во моментов нема предлог-закон, нема владина одлука и нема официјална препорака за зголемување на старосната граница. Но, отворањето на ова прашање покажува дека реформите на пензискиот систем, порано или подоцна, ќе станат неизбежна тема и во Македонија.
