Skip to content
Античка Пела е позната низ целиот свет како родно место на Александар Велики и главен град од кој Македонското кралство се проширило низ античкиот свет. Сепак, новите археолошки истражувања сега ја откриваат претхеленистичката историја на Пела, пишува Грик Репортер.
Мултидисциплинарната истражувачка програма се фокусира на истражување на потеклото, границите и урбаниот развој на античка Пела со помош на геофизички истражувања, површински истражувања и целни ископувања, со цел да се разбере како градот еволуирал од неговите најрани фази до хеленистичкиот период.
Проектот го води д-р Елисавет Цигарида, почесен директор на грчкото Министерство за култура, заедно со археологот д-р Стратос Наноглу од Ефоратот за антиквитети на градот Солун, професорката по класична археологија д-р Лиза Невет и археологот д-р Дејвид Стоун.
Истражувањето се фокусира на изградената средина на античка Пела и нејзината околна територија, со цел да се реконструира не само градот поврзан со кралевите на Македонија, туку и претходната населба што му претходела.
Под хеленистичкиот град
Голем дел од она што е познато за Пела доаѓа од нејзините хеленистички остатоци, кои се откриени преку децении ископувања. Видливите остатоци вклучуваат палатален комплекс, јавни згради, агора и импресивни приватни резиденции украсени со мозаици. Сепак, истражувачите сега гледаат уште подалеку во минатото.
„Ги познаваме хеленистичките години доста добро, бидејќи градот е видлив преку ископувања. Она што сега нè интересира е раната историја на Пела“, изјави д-р Елисавет Цигарида за Атинско-Македонската новинска агенција. Според Цигарида, археолошките докази покажуваат дека до почетокот на 4 век п.н.е., урбаниот распоред препознатлив денес во хеленистичкиот град веќе почнал да се обликува.
„Доказите што ги имаме покажуваат дека веќе од почетокот на 4 век п.н.е., урбаната мрежа што ја препознаваме денес во хеленистичкиот град била формирана“, објасни таа. Кога Македонците го основале новиот град подалеку на југ, поблиску до морето, тој еволуирал во согласност со овој организиран урбанистички план. Поранешната Пела, сепак, останува многу потешка за идентификување.
„Постарата Пела лежи под хеленистичкиот град и во голема мера е уништена, што го отежнува нејзиното лоцирање. Сепак, она што го собравме укажува дека Пела постоела пред основањето на македонскиот град, иако сè уште не можеме да утврдиме каква форма имала во тоа време“, рече Цигарида.
Користење на технологија за откривање на изгубен пејзаж
Една од најважните алатки во истражувањето е геофизичкото снимање, кое им овозможува на археолозите да детектираат структури под земјата без обемни ископувања. Ова им помогна на истражувачите да идентификуваат претходно непознати карактеристики на урбаниот пејзаж на античка Пела, вклучувајќи ги јужните граници на градот и индиции што се однесуваат на неговата врска со крајбрежјето.
Во текот на изминатите пет години, истражувањата дадоа значајни резултати со лоцирање на јужните граници на античкиот град и приближување кон позицијата на античкото крајбрежје, кога морето се протегало многу поблиску до Пела отколку што е случај денес. „Со геофизичко снимање, дури можевме да идентификуваме и згради што веројатно се поврзани со инсталациите на античкото пристаниште“, рече Цигарида.
Таа додаде дека едно од најзначајните откритија е корелацијата помеѓу подземните структури откриени со геофизички методи и површинските археолошки докази. „Најимпресивното беше тоа што таму каде што истражувањето покажа дека зградите завршуваат, застанаа и наодите од површинското истражување. Надвор од таа точка, немаше траги од човечка активност, што потврдува дека морето се наоѓа таму“, објасни таа.
Нова слика за главниот град на античка Македонија
Разбирањето на точните граници на античка Пела е важно не само за археолошките истражувања, туку и за управувањето и заштитата на поширокиот археолошки пејзаж. Освен што е родно место на Александар Велики, наодите даваат потемелна слика за Пела како град обликуван од географијата, трговијата и човечката активност. Студијата, исто така, истакнува колку многу останува да се открие под и околу едно од најважните антички места во Грција.
Додека наследството на Александар значително придонесе за тоа Пела да стане позната низ целиот свет, археолозите сега ја откриваат подлабоката историја на самиот град, вклучувајќи го неговото потекло и како се проширил и се трансформирал од крајбрежна населба во центар на едно од најмоќните кралства на античкиот Медитеран.
