Skip to content
Случајот со 19-годишната Станка Михајлова од Струмица отвори едно од најтешките прашања за македонското здравство: како породување со царски рез, медицинска интервенција која секојдневно се изведува во болниците, можело да заврши со тешки и трајни последици за една млада жена?
Одговорот засега не го знае јавноста. И токму затоа најновата одлука на Министерството за здравство да вклучи медицински експерт од соседна држава во стручниот надзор е важен нов момент во случајот. Тој нема однапред да утврди ничија вина, туку треба да помогне да се даде независна стручна оценка на целокупниот медицински тек – од породувањето и применетата анестезија, до дијагностиката, лекувањето и натамошниот третман на пациентката.
Што досега е познато за случајот?
Според информациите објавени од Платформата за родова еднаквост и пренесени од Макфакс, Станка Михајлова по породувањето со царски рез во струмичката болница, при кое била применета спинална анестезија, ја изгубила подвижноста на нозете и развила параплегија. Таа потоа била префрлена во Клиничката болница во Штип, а потоа и на Универзитетската клиника за неврологија во Скопје за дополнителни испитувања. Нејзиното семејство јавно постави сомнеж за лекарска грешка и несоодветен третман.
Но токму тука треба да се направи јасна разлика меѓу сомнеж и докажан медицински пропуст. Фактот дека сериозната невролошка последица се појавила по царскиот рез не е, сам по себе, доказ дека самата интервенција или анестезијата биле неправилно изведени.
Тоа е прашањето на кое треба да одговори стручниот надзор.
Министерството веќе направило инспекциски надзори
Министерството за здравство соопшти дека Државниот санитарен и здравствен инспекторат извршил вонредни инспекциски надзори во Општата болница Струмица, Клиничката болница Штип и Универзитетската клиника за неврологија.
Бил направен увид во здравствената евиденција и медицинската документација, а биле земени и изјави од здравствените работници кои биле вклучени во третманот на пациентката. Но, поради сериозноста на последиците, Министерството оценило дека е потребно нешто пошироко од инспекциски надзор – стручен надзор над целиот тек на породувањето и натамошното лекување.
И тука е клучот на новата фаза од случајот.
Комисијата не е составена само од еден специјалист. Во неа се вклучени лекари специјалисти по неврологија, анестезиологија, гинекологија, радиологија и неврохирургија. Министерството дополнително побарало во неа да биде вклучен и медицински експерт од странство.
Зошто е потребна толку широка комисија?
Затоа што последицата што ја има Михајлова не може да се разгледува само низ призмата на гинекологијата.
Царскиот рез е гинеколошко-акушерска интервенција, но кога по него се појавува тешко невролошко оштетување, прашањето веднаш станува мултидисциплинарно.
Анестезиологот треба да го разгледа начинот на кој е спроведена спиналната анестезија, применетите лекови и постапките пред, за време и по интервенцијата.
Гинекологот треба да го анализира текот на породувањето, индикацијата за царски рез и сите околности поврзани со самата операција.
Неврологот и неврохирургот треба да ја разгледаат природата на невролошкото оштетување и можниот механизам кој довел до параплегија.
Радиологот, пак, може да даде важна проценка за снимките и дијагностичките наоди кои биле направени во текот на лекувањето.
Затоа ова не е истрага со едно прашање – „кој згрешил?“. Првото прашање е многу посложено: што точно се случило во медицинскиот процес и кога настанало оштетувањето?
Што може да биде предмет на анализата?
Од она што досега го соопшти Министерството, странскиот експерт ќе учествува во разгледувањето на целокупната медицинска документација и во изготвувањето на стручно мислење за преземените дијагностички и терапевтски постапки.
Тоа значи дека неговото мислење потенцијално може да одговори на неколку клучни прашања.
Дали дијагностичките постапки биле соодветни и навремени? Дали симптомите што се појавиле по интервенцијата биле препознаени навреме? Дали биле направени сите потребни испитувања? Дали терапијата била соодветна на наодите? Дали постоел момент кога со поинаква медицинска реакција можело да се спречи или намали последицата?
И, можеби најважно, дали медицинскиот тек покажува компликација која и покрај правилно преземени постапки не можела да биде спречена или постојат отстапувања од прифатените медицински стандарди?
Одговорот на последното прашање е особено чувствителен. Самата временска поврзаност – „се случило по царскиот рез“ – не е доволна за да се докаже причинско-последична врска.
Што може да донесе странскиот експерт?
Најголемата вредност на странскиот експерт не е во тоа што доаѓа „однадвор“, туку во можноста случајот да добие уште една независна професионална перспектива.
Министерството токму тоа го наведува како причина за неговото вклучување – целосна, независна и објективна стручна проценка. Експертот треба да ја разгледа целокупната медицинска документација и да учествува во изработката на стручното мислење за дијагностичките и терапевтските постапки.
Но јавноста не треба да очекува странскиот експерт да дојде со готов одговор дека „има лекарска грешка“ или дека „нема лекарска грешка“.
Тоа би било спротивно на самата суштина на стручниот надзор.
Неговото мислење треба да биде дел од поширока анализа на медицинската документација и на наодите на целата комисија.
Најважниот тест ќе биде транспарентноста
Платформата за родова еднаквост побара независна, темелна и транспарентна стручна постапка, со посебен акцент на правата, достоинството и здравјето на младата мајка. Од таму предупредуваат и дека пациентката не смее да биде изложена на притисок или влијание при давањето изјави и споделувањето на нејзиното искуство
Ова е важно затоа што случајот не е само медицински.
Тој е и институционален тест: дали здравствениот систем може сам себе да се провери кога постои сомнеж дека токму во него можеби се случил сериозен пропуст?
И уште поважно – дали јавноста ќе добие доволно јасно објаснување за тоа што било утврдено?
Не е доволно да се најде „виновник“
Ако стручниот надзор утврди отстапување од медицинските стандарди, тогаш следниот чекор треба да биде утврдување на одговорноста преку соодветните институции.
Ако, пак, се утврди дека станувало збор за тешка медицинска компликација која не можела да биде предвидена или спречена и покрај правилно спроведените постапки, и тоа мора јасно да се објасни.
Во спротивно, просторот меѓу медицинскиот факт и јавната перцепција ќе го пополнат шпекулациите.
А во случај со 19-годишна жена која по породувањето останала со тешки и трајни последици, јавноста има право на вистината, но таа вистина мора да биде заснована на медицински докази, а не на притисок за брз одговор.
Следниот одговор ќе биде поважен од првиот
Случајот со Станка Михајлова сега влегува во фаза во која најважен документ нема да биде ново соопштение, туку стручното мислење што ќе произлезе од анализата на медицинската документација.
Странскиот експерт треба да помогне да се одговори на суштинското прашање: дали трагичниот исход бил неизбежна медицинска компликација или постоел пропуст во некој од чекорите – од анестезијата и операцијата до препознавањето на симптомите, дијагностиката и понатамошното лекување?
Од тоа ќе зависи и следниот чекор.
Министерството најави дека по завршувањето на стручниот надзор јавноста ќе биде информирана за наодите и заклучоците.
Токму затоа од странскиот експерт не треба да очекуваме пресуда, туку стручно објаснување. А од институциите треба да очекуваме тоа објаснување да биде доволно јасно за да може јавноста да разбере што се случило, каде се случило и, доколку има утврден пропуст, кој треба да понесе одговорност.
За Станка Михајлова и нејзиното семејство, меѓутоа, ниту една комисија и ниту еден извештај не можат да го избришат она што веќе се случило. За здравствениот систем, затоа, вистинскиот тест нема да биде само да го утврди минатото, туку да покаже што ќе направи за ваков случај никогаш повеќе да не биде само уште еден нерешен медицински настан.
