Skip to content
Европа повторно влегува во периодот од годината во кој вирусите што ги пренесуваат комарците стануваат сè поголем здравствен ризик, а Западно-нилската треска годинава има уште една причина за внимание. Она што е особено важно за македонските граѓани е дека ова не е само приказна од Италија, Грција или Шпанија.
Вирусот веќе е регистриран и во Македонија, а најновите податоци кои ги објави Министерството за здравство велат дека се регистрирани 7 нови случаи со западно-нилска треска во текот на неделава. Сите се од Скопје поточно по два случаи се од Кисела Вода и Гази Баба и по еден од Илинден, Бутел и Аеродром.
Новозаболените се на возраст од 60 до 84 години и сите се хоспитализирани.
– На Универзитетската клиника за инфективни болести и фебрилни состојби во моментот се хоспитализирани вкупно 16 пациенти. Кај 15 од нив инфекцијата е лабораториски потврдена, додека за еден суспектен случај се очекуваат резултатите. Тројца пациенти се во критична состојба и се интубирани, информира Министерството за здравство.
Досега во државата се регистрирани вкупно 20 случаи на западно-нилска треска, а првиот случај беше регистриран на 15 мај
Шест од случаите се автохтони, односно инфекцијата е стекната во Македонија, и се поврзуваат со подрачјата на Скопје и Велес. Еден случај е поврзан со престој во Грција, но инкубацискиот период не исклучува инфекција стекната во Македонија. Особено загрижува податокот дека сите осум регистрирани случаи во земјава биле со невроинвазивна инфекција и сите пациенти биле хоспитализирани.
Тоа ја менува и перспективата за македонските туристи. Прашањето повеќе не е само дали некој што летува во Грција или Италија може да се сретне со заразен комарец. Прашањето е и што се случува по враќањето дома, затоа што вирусот веќе има услови за локално пренесување во Македонија.
Комарецот е само преносител, а птиците се дел од природниот циклус
Западно-нилскиот вирус е арбовирус кој се одржува во природата преку циклус меѓу заразени комарци и птици. Луѓето и коњите се таканаречени случајни, односно крајни домаќини. Тоа значи дека човек што ќе се зарази не е вообичаениот извор преку кој инфекцијата продолжува да се шири меѓу луѓето; главниот механизам е убодот од заразен комарец. ИЈЗ наведува дека во преносот учествуваат комарци од родовите Culex и Aedes.
Токму затоа летото е критичен период. ECDC предупреди уште на почетокот на сезоната дека временските услови се поволни за пренос преку комарци и дека се очекуваат дополнителни случаи во следните недели. Европската агенција редовно ја следи состојбата до крајот на сезоната на пренос.
Повеќето заразени немаат симптоми, но кај мал дел болеста може да биде сериозна
Една од причините поради кои Западно-нилската треска може тешко да се препознае е тоа што инфекцијата често поминува без симптоми. Кај оние кај кои се појавуваат симптоми, тие може да личат на низа други вирусни инфекции: температура, главоболка, замор, болки во мускулите, мачнина, повраќање, а понекогаш и осип.
Проблемот настанува кога инфекцијата ќе го зафати нервниот систем. Тогаш може да се развие невроинвазивна форма на болеста, со воспаление на мозокот или мозочните обвивки и со сериозни невролошки симптоми.
Токму затоа македонските податоци од оваа сезона заслужуваат внимание. Не затоа што осум случаи претставуваат масовна епидемија, туку затоа што сите осум регистрирани случаи до 27 јули биле невроинвазивни и барале болничко лекување.
Македонија веќе е на европската карта на Западен Нил
Според ИЈЗ, заклучно со 22 јули шест европски земји имале регистрирани автохтони случаи: Италија, Грција, Романија, Македонија, Шпанија и Франција. Во тој момент биле евидентирани 81 локално стекнат случај, од кои 46 во Италија, 21 во Грција и пет во Македонија, со дополнителни случаи што во меѓувреме го зголемиле македонскиот број на осум.
Особено интересен е податокот дека првиот човечки случај регистриран во Европскиот регион во сезоната 2026 бил од Македонија.
Тоа не значи дека Македонија е „жариште“ на Западен Нил или дека граѓаните треба да се плашат од секој комарец. Значи дека вирусот веќе е присутен во локалната средина и дека заштитата од убоди не е само совет за оние што патуваат во странство.
Што треба да направи човек по враќање од одмор?
Најважната препорака е едноставна: заштита од убоди од комарци. Репелент, облека која покрива поголем дел од телото, мрежи на прозорците и отстранување на стоечката вода околу домовите се меѓу основните мерки за намалување на ризикот.
Особено внимание треба да имаат повозрасните лица, бидејќи македонските податоци од оваа сезона покажуваат дека најголем дел од заболените биле над 60 години.
Доколку по престој во подрачје каде што циркулира вирусот се појават висока температура, силна главоболка, изразена слабост, повраќање, осип или особено невролошки симптоми како вкочанет врат, конфузност, нарушена свест или други промени во нервниот систем, потребна е навремена медицинска проценка.
Туристичката сезона го зголемува значењето на предупредувањето
Август е токму периодот во кој ризикот треба сериозно да се следи. Илјадници македонски граѓани престојуваат во Грција, Италија и други медитерански земји, каде што вирусот е веќе регистриран. Истовремено, Македонија има сопствена локална циркулација.
ИЈЗ потсетува дека Западно-нилската треска во Македонија е регистрирана уште од 2011 година. Од тогаш до крајот на 2025 година биле лабораториски потврдени 54 случаи, со пет смртни исходи поврзани со болеста.
Затоа овогодишната порака не треба да биде „не патувајте“ и уште помалку „паничете од комарците“. Пораката е многу поедноставна: Западен Нил повеќе не е далечна европска здравствена приказна. Вирусот е присутен и во Македонија, а во август, кога активноста на комарците и патувањата се на високо ниво, заштитата од убоди станува дел од основната летна здравствена претпазливост.
И додека повеќето заразени ќе поминат без симптоми, податоците од Македонија покажуваат зошто не треба да се игнорираат сериозните симптоми. Комарецот е мал, но ризикот што го пренесува не треба да се потценува.
