Skip to content
Британската тајна разузнавачка служба MI6 е најдобро оценетата европска служба за надворешно разузнавање, покажува необично истражување на францускиот „L’Express“, спроведено меѓу професионалци од разузнавачкиот свет.
Резултатот е интересен не само поради првото место на Британците, туку и поради огромната разлика меѓу MI6 и второпласираната француска DGSE.
Во истражувањето учествувале 60 сегашни и поранешни разузнавачки лица од повеќе земји, а меѓу нив имало и 17 поранешни или актуелни директори на разузнавачки служби. Тие не биле прашани која служба има најголем буџет или најмногу агенти, туку која ја сметаат за најквалитетна странска разузнавачка служба.
И токму тука MI6 добива исклучително висока оценка.
Зошто Британците се први?
Според анализата на „L’Express“, една од главните причини е нешто што во современиот свет на разузнавањето можеби звучи старомодно – човекот.
MI6 има долга традиција на регрутирање и управување со високовредни човечки извори, односно агенти кои можат да обезбедат информации од највисоките политички, воени и безбедносни кругови.
Во време кога шпионажата сè повеќе се поврзува со сателити, сајбер операции, пресретнување комуникации и вештачка интелигенција, британскиот модел продолжува да се потпира и на класичната човечка разузнавачка работа – HUMINT.
Токму способноста да се гради извор со години, а понекогаш и со децении, е една од карактеристиките што соговорниците на „L’Express“ ја издвојуваат како предност на MI6.
Еден поранешен француски разузнавач за „L’Express“ го опишува британскиот пристап како способност да се „игра на долг рок“ и да се вложува во извори со временски хоризонт од десет години.
Олег Гордиевски – примерот што стана легенда
Како една од најпознатите илустрации на оваа традиција се наведува советскиот разузнавач Олег Гордиевски.
Гордиевски бил офицер на КГБ кој тајно работел за Британците и со години бил еден од најважните извори на MI6 во Советскиот Сојуз.
Неговите информации биле особено важни за разбирањето на советската политика и за проценката на односите со Западот во последните години од Студената војна.
Во 1985 година, откако неговата позиција била компромитирана, Британците организирале драматично извлекување на Гордиевски од Советскиот Сојуз преку Финска.
Тоа е токму типот на операција што ја објаснува репутацијата на MI6: долгорочен извор, длабока пенетрација и операција која може да трае со години пред да даде резултат.
Но MI6 не е непогрешлив
Истражувањето не претставува британската служба како безгрешна.
Напротив, „L’Express“ потсетува и на едни од најголемите разузнавачки неуспеси на MI6.
Особено се издвојува периодот пред американско-британската инвазија врз Ирак во 2003 година, кога разузнавачките информации за наводното оружје за масовно уништување во Ирак се покажаа како погрешни.
Тоа беше сериозен удар врз кредибилитетот на западните разузнавачки служби.
Но токму според „L’Express“, MI6 во последните години успеала значително да ја обнови својата репутација.
Украина повторно ја подигна цената на MI6
Еден од клучните моменти е почетокот на руската инвазија врз Украина.
MI6, во соработка со американската CIA, уште пред 24 февруари 2022 година предупредуваше дека Русија се подготвува за голема инвазија.
Во делови од континентална Европа проценките во тоа време биле поскептични.
Токму точноста на проценката за руските намери во Украина е еден од факторите што помогнале да се обнови угледот на британската служба.
Ова истовремено покажува уште една предност на Британците – нивната исклучително тесна разузнавачка соработка со САД.
Five Eyes – тајната сила зад британската позиција
MI6 не функционира сама.
Британскиот разузнавачки систем е дел од пошироката мрежа Five Eyes, во која се САД, Велика Британија, Канада, Австралија и Нов Зеланд.
Тоа е една од најдлабоките разузнавачки партнерски структури во светот.
Размената на информации меѓу овие држави создава предност која тешко може да се измери само преку бројот на агенти или големината на буџетот.
Во оваа смисла, моќта на MI6 е и моќ на мрежата во која таа работи.
А каде е Франција?
Второто место на француската DGSE е можеби уште поинтересно од првото место на MI6.
DGSE е една од најголемите и најактивни европски надворешни разузнавачки служби, со глобално присуство и традиција на операции во Африка, Блискиот Исток и други стратешки региони.
Но во проценката на професионалците, таа заостанува значително зад MI6 – 169 наспроти 251 поен.
Тоа не значи дека Франција е „слаба“ во разузнавачкиот свет. Повеќе покажува колку високо професионалците ја оценуваат британската комбинација од HUMINT, долгогодишно искуство, партнерства и оперативна традиција.
И една важна резерва
Ова не треба да се чита како официјална „лига на шпиони“.
Нема објективен меѓународен индекс според кој може да се измери која тајна служба е најдобра.
Разузнавачките операции по дефиниција се тајни, а најголемите успеси често никогаш не стануваат јавни.
Затоа истражувањето на „L’Express“ е пред сè сонда на професионалната репутација.
Но токму тоа го прави интересно.
Кога поранешни и актуелни разузнавачи од различни земји треба да проценат која странска служба ја сметаат за најспособна, нивното мислење има поинаква тежина од класичната медиумска претстава за шпионите.
И во таа професионална анкета, MI6 победува убедливо. А можеби најинтересниот заклучок е дека во ерата на сателити, алгоритми, сајбервојување и вештачка интелигенција, најценетата европска разузнавачка служба сè уште ја гради својата репутација врз една стара шпионска вештина: да најде човек кој знае нешто што никој друг не може да го дознае – и да го натера да зборува.
