Skip to content
Само неколку дена откако државата соопшти дека е постигнат договор за повисоки откупни цени на струмичката пиперка, производителите повторно излегуваат на улица. Денеска, 25 август, во 11 часот пред подрачната единица на Министерството за земјоделство во Струмица е најавен нов земјоделски протест со блокади и механизација, откако откупната цена за пиперката наменета за преработка повторно се спушти на 25 денари за килограм.
Но новиот протест отвора поголемо прашање од самата цена: што се случи со договорот што пред неполни две недели јавно го соопшти министерот за земјоделство Борче Серафимовски и кој требаше да обезбеди стабилност во остатокот од сезоната?
По повеќедневните протести во Струмичко, на 11 август производителите, откупувачите и преработувачите постигнаа договор со посредство на Министерството. Беше соопштено дека првата класа „ајварка“ ќе се откупува по 40 денари за килограм, прва-втора и индустриската класа по 30 денари, а најниската класа по 15 денари.
Два дена подоцна, Државниот инспекторат за земјоделство излезе на терен и соопшти дека откупот се одвива според договорените цени. На 18 август инспекторите повторно информираа дека кај преработувачките капацитети што ги посетиле откупот се одвива според претходно договорените услови.
Сега производителите тврдат дека таа стабилност траела само четири дена.
Според Месното здружение „Млади Муртино“, веќе неколку дена пиперката што за преработка требаше да се плаќа по 30 денари се откупува за околу 25 денари за килограм. Од здружението тврдат дека од дел од фабриките биле најавени и дополнителни намалувања. Во понеделникот, 24 август, меѓу производителите се појавија и информации дека на одредени места „куртовската капија“ се нуди за откуп и по 20 денари, но нема официјална потврда дека тоа е единствена или општа цена во целиот Струмички Регион.
Токму тука започнува економската сметка на земјоделците.
Од „Млади Муртино“ наведуваат пресметана производна цена од 29,22 денари за килограм пиперка произведена под пластеници. Ако оваа пресметка се земе како основа, продажбата за 25 денари создава разлика од 4,22 денари по килограм под производната цена. При цена од 20 денари, разликата се зголемува на 9,22 денари за секој килограм.
При илустративен принос од 3.000 килограми, тоа би значело минус од околу 12.660 денари ако родот се продава по 25 денари, односно околу 27.660 денари ако цената се спушти на 20 денари, и тоа пред да се пресметува каква било заработка на земјоделското семејство.
Националната земјоделска мрежа претходно излезе со поинаква пресметка, според која производната цена при принос од 3.000 килограми по декар изнесува околу 26 денари за килограм. Разликата меѓу проценките уште еднаш покажува дека Македонија нема една јавно прифатена и транспарентна пресметка врз која производителот, откупувачот и државата ќе знаат од која економска основа тргнуваат при договарањето.
Но денешниот спор има уште една димензија.
Законот за земјоделство и рурален развој предвидува договорите за откуп на земјоделски производи да бидат во писмена форма и да содржат, меѓу другото, вид и квалитет на производот, цена, количина, рокови и начин на плаќање. И Законот за забрана на нефер трговски практики во синџирот на снабдување со земјоделски и прехранбени производи го става писмениот договор во центарот на односот меѓу добавувачот и купувачот.
Оттука, клучното прашање не е само зошто пазарната цена повторно се спуштила, туку што точно претставувал договорот од 11 август.
Производителите тврдат дека на состанокот барале писмени гаранции оти договорените цени и класи ќе се почитуваат, но дека таква гаранција не добиле. Доколку договорените 40, 30 и 15 денари останале само заеднички усогласена позиција објавена на прес-конференција, тогаш се поставува прашањето каков механизам имале Министерството и Инспекторатот да ја гарантираат цената. Ако, пак, цените биле внесени во конкретни договори за откуп, тогаш прашањето е дали тие договори биле почитувани.
Токму одговорот на ова прашање денеска го бараат земјоделците.
Организаторите најавија собирање и движење кон местото на протестот од 10:15 часот, а масовниот собир е закажан за 11 часот пред подрачната единица на Министерството во Струмица. Најавени се земјоделска механизација и блокади, а организаторите нагласуваат дека протестот е земјоделски и дека се оградуваат од партиски активности.
За производителите проблемот веќе не е само дали килограмот ќе чини 25 или 30 денари. По неколку протести, средби, јавно постигнат договор и инспекциски контроли, тие бараат одговор дали договорената цена може да опстане повеќе од неколку дена и кој ја презема одговорноста кога тоа не се случува.
