Skip to content
Ненадејната посета на директорот на ЦИА Џон Ретклиф на Москва отвори низа прашања за состојбата на војната во Украина и поширокото заострување меѓу Вашингтон и Москва. Ретклиф на 25 август престојувал во руската престолнина и разговарал со руски разузнавачки претставници, но не се сретнал со Владимир Путин, а Кремљ потврди дека рускиот претседател бил информиран за исходот од разговорите.
Посетата била ненадејна и нејзината цел не била јавно објавена. Според Кремљ, разговорите се одвивале преку каналите на разузнавачките служби, додека ниту Вашингтон ниту Москва не открија за што конкретно разговарале претставниците. Портпаролот на Кремљ Дмитриј Песков оцени дека е прерано да се проценува дали контактите ќе имаат пошироко влијание врз односите меѓу двете земји.
Необичниот момент во кој доаѓа посетата дополнително го привлече вниманието. Војната во Украина трае повеќе од четири години, а американските напори за постигнување договор меѓу Киев и Москва се соочуваат со сериозни пречки. Истовремено, односите меѓу Вашингтон и Москва се дополнително оптоварени поради руските врски со Иран и кризата на Блискиот Исток.
Ретклиф не е првиот директор на ЦИА кој во чувствителен момент патува во Москва. Во ноември 2021 година, неколку месеци пред руската инвазија врз Украина, тогашниот директор на ЦИА Вилијам Барнс престојуваше во Москва и на руското раководство му пренесе предупредувања од Вашингтон во врска со подготовките за можна инвазија. Сличноста меѓу двата настана не значи дека денешната посета има иста цел, но токму оваа историска паралела го зголемува интересот за она што се случувало зад затворени врати.
Особено внимание предизвикува фактот што Ретклиф разговарал со руските разузнавачки структури, а не со политичкото раководство. Според Кремљ, немало планирана средба со Путин, но рускиот претседател бил навреме информиран за резултатите од разговорите. Со тоа, каналот меѓу разузнавачките служби останува еден од ретките директни механизми за комуникација меѓу Вашингтон и Москва во период на сериозно нарушени односи.
Американскиот претседател Доналд Трамп ја опиша посетата како релативно вообичаена, но истовремено остави простор за можност од неа да произлезе нешто значајно. Токму воздржаноста околу содржината на разговорите создава простор за различни толкувања, од војната во Украина до пошироките безбедносни прашања што ги поврзуваат Русија, Иран и САД.
И самиот текст на Индекс предупредува дека нема јавни докази за конкретна причина за посетата и дека не треба да се претставуваат претпоставки како факти. Авторот, сепак, ја разгледува можноста следниот период да донесе ново тестирање на границите меѓу Русија и НАТО, вклучително преку инциденти, саботажи, сајбернапади или други потези што би можеле да останат под прагот на отворен конфликт.
Во пошироката слика се вклучува и Иран. Според анализата, американскиот притисок врз Техеран и неговите економски врски со Кина може дополнително да го усложни односот меѓу Вашингтон и Пекинг. Русија, Кина и Иран во последните години развија сè поблиски стратешки врски, па одделните кризи сè почесто се преклопуваат и создаваат ризик една регионална пресметка да произведе последици во друга.
Сепак, од достапните информации не произлегува дека е донесена одлука за нова воена ескалација, ниту дека Ретклиф во Москва пренел конкретна порака поврзана со таков чекор. Она што е потврдено е дека американскиот шеф на разузнавачката служба бил во Москва, разговарал со руските разузнавачи и дека Путин бил информиран за разговорите. Содржината на тие контакти засега останува зад дипломатската завеса.
