Ердоган најавува нови руски нуклеарни централи во Турција

Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган сигнализираше дека Москва ќе учествува во проширувањето на нуклеарната енергија на Турција.

За време на состанокот со рускиот претседател Владимир Путин на маргините на форумот на Шангајската организација за соработка во Бишкек, тој рече дека по инаугурацијата на нуклеарната централа Аккују, изградена од Русија, двете земји ќе работат на дополнителни централи.

Изјавата доаѓа во време кога се разгледуваат предлози за изградба на нуклеарни централи во северната покраина Синоп и регионот Тракија.

Путин ја опиша Турција како еден од „привилегираните партнери“ на Русија и објави дека првиот реактор во Аккују ќе започне со работа оваа година, објави агенцијата Анадолу.

На состанокот во државната резиденција Ала Арча присуствуваа руски претставници одговорни за надворешна политика, енергетика и нуклеарна соработка, вклучувајќи го министерот за надворешни работи Сергеј Лавров и генералниот директор на Росатом, Алексеј Лихачев.

Акују, првата комерцијална нуклеарна централа во Турција, се гради во медитеранската покраина Мерсин според договорот од 2010 година меѓу Анкара и Москва. Проектот вреден 20 милијарди долари вклучува четири руски реактори со вкупен капацитет од 4,8 гигавати. Се спроведува според моделот „изгради, поседувај и управувај“, при што Росатом ја задржува контролата.

Изградбата е погодена од доцнења и финансиски проблеми поради западните санкции против Русија поради војната во Украина. Москва ѝ обезбеди на Турција 9 милијарди долари ново финансирање кон крајот на 2025 година, а Анкара очекува првиот реактор да почне да произведува електрична енергија во 2026 година.

Турција планира уште осум големи реактори, по четири во Синоп и Тракија, за да ја намали зависноста од увезени фосилни горива. Анкара е во преговори со Русија, Кина, Јужна Кореја и Канада, но сè уште не избрала изведувач.

Росатом разговара за продажба на до 49% од Аккују на турски компании. Околу 2 милијарди долари наменети за проектот беа замрзнати во JPMorgan поради ограничувањата од санкциите.

Пред билатералната средба, советникот за надворешна политика на Путин, Јуриј Ушаков, рече дека двајцата лидери ќе разговараат за војната во Украина, безбедноста на Црното Море и трговијата. Јавниот дел од разговорите, сепак, се фокусираше на нуклеарната енергија, трговијата, земјоделството и руските туристи во Турција. Ниту една од владите не објави договор за Украина или Црното Море.

Разговорите се одржаа еден ден откако турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан изјави дека Анкара подготвила план за безбеден транспорт на жито преку Црното Море и се консултира со Русија и Украина.

Турција бара рамка слична на договорот поддржан од ОН што го посредуваше во 2022 година, кој дозволи извоз на околу 33 милиони тони украински земјоделски производи пред Русија да се повлече во 2023 година.

Безбедноста на морето доби уште поголемо значење за Анкара по нападите врз бродови поврзани со Турција. Турските власти го повикаа украинскиот амбасадор откако контејнерскиот брод „Лидер Бордо Мави“ и реморкерот „Лидер Коџатепе“ беа нападнати покрај брегот на Црното Море на Русија кон крајот на август.

Откако започна руската инвазија во февруари 2022 година, Турција одржува односи и со Москва и со Киев. Анкара испорача оружје на Украина и ја поддржа нејзината територијална целовитост, но одби да се придружи на западните санкции против Русија.

На истиот форум, Ердоган повика на поблиска координација помеѓу Транскаспискиот централен коридор и кинеската иницијатива „Појас и пат“. Тој ја опиша Шангајската организација за соработка како дел од новиот мултиполарен светски поредок, истакнувајќи дека нејзините земји-членки претставуваат околу 3,5 милијарди луѓе и вкупен бруто домашен производ од 35 трилиони долари.

Ердоган рече дека Турција би можела да им помогне на земјите од организацијата да стигнат до западните пазари со проширување на транспортните врски, диверзификација на енергетските коридори и управување со геополитичките ризици.

Средниот коридор ги поврзува Кина и Централна Азија со Европа преку Каспиското Море, Азербејџан, Грузија и Турција, нудејќи алтернатива на северните рути низ Русија. Светската банка проценува дека инвестициите и подобрата координација би можеле да ја зголемат трговијата по рутата за трипати и да го преполови времето на транспорт до 2030 година.

Ердоган се сретна одделно со претседателите на Азербејџан, Илхам Алиев и Киргистан, Садир Џапаров. Со Алиев разговараше за енергијата, инфраструктурата, транспортот и мировниот процес меѓу Азербејџан и Ерменија.

Турција е партнер за дијалог на Шангајската организација за соработка од 2012 година, но не е полноправна членка. Пакистан ќе го преземе ротирачкото претседателство од Киргистан.