Skip to content
„Фајненшл тајмс“ и Ројтерс пишуваат дека „мирното продемократско движење во Србија е агресивно цел на комерцијален шпионски софтвер“ пред клучните избори во 2026 година
„Фајненшл тајмс“ (FT) и Ројтерс опширно известуваа за наводите дека студенти, опозициски активисти и други лица во Србија биле цел на напредни шпионски програми – израелскиот Пегасус (Pegasus) и домашниот NoviSpy.
Според FT, од почетокот на годината, повеќе од десет студенти и опозициски активисти биле цел на шпионски софтвер, што претставува најобемниот бран на ваков надзор во Србија документиран досега.
Во барем еден случај, канадските експерти за дигитална безбедност потврдија дека телефонот на студентски активист бил далечински инфициран со Pegasus, софтвер од израелската компанија NSO. Во друг случај, според FT и Ројтерс, домашниот софтвер NoviSpy бил инсталиран на телефонот за време на престојот на лицето во полициски притвор, објавува Бета.
Фондацијата SHARE документираше 14 случаи на шпионажа оваа година. Во 12 случаи, луѓето ја контактирале откако добиле предупредување од Apple во август дека нивните iPhone телефони се потенцијално компромитирани.
Организацијата Citizen Lab (Citizen Lab) од Универзитетот во Торонто анализирала еден од тие случаи и утврдила дека телефонот е заразен со Pegasus благодарение на безбедносен пропуст во iPhone. Целта на нападот не морала да ја отвори врската или да преземе никаква акција. Останатите 11 случаи сè уште се анализираат, според FT.
„Мирно продемократско движење цел на комерцијален шпионски софтвер“
Џон Скот-Рејлтон од Citizen Lab оценил за FT и Ројтерс дека новите предупредувања на Apple покажуваат дека, како што изјавил, „мирното продемократско движење во Србија е агресивно цел на комерцијален шпионски софтвер“ пред клучните избори во 2026 година.
Еден од студентите кои го добиле предупредувањето од Apple е Огњен Рашиќ, 21-годишен студент по комуникациски студии од Универзитетот во Ниш. Тој го добил известувањето на 13 август. Тој за FT изјавил дека имал „чудно чувство“ дека некој користел софтвер вреден повеќе милиони долари за пристап до податоци од неговиот телефон.
Рашиќ, член на студентското движење, се сомнева дека српската влада стои зад нападот и дека тој станал цел поради неговата вклученост во набљудувањето на изборите и кампањата за локалните избори одржани во март.
Покрај Pegasus, SHARE документираше уште два случаи во кои NoviSpy, домашен шпионски софтвер, бил користен за Android уреди.
Јавноста дозна за NoviSpy по извештајот на Amnesty International од 2024 година, во кој Србија е опишана како „дигитален затвор“. За разлика од Pegasus, NoviSpy мора физички да биде инсталиран на уредот, по што може континуирано да собира податоци и да овозможува далечинско активирање на микрофонот и камерата.
Улогата на полицијата и Informer
Едно од луѓето чиј телефон бил компромитиран изјавило за FT дека почнала да забележува необично однесување од уредот откако наводно била нелегално приведена од полицијата неколку часа пред мартовските избори. Поради брзото празнење на батеријата и променетиот изглед на нејзиниот индикатор, таа се обрати на SHARE, чија анализа го потврди присуството на NoviSpy.
Во друг случај, едно лице се сомневаше дека е под надзор откако главниот уредник на Informer, Драган Ј. Вучиќевиќ, зборуваше за приватни пораки од нејзиниот телефон за време на телевизиска програма.
FT наведува дека имал пристап до видеото во кое Вучиќевиќ вели дека затворените групи на Vocap и Viber се следат, со порака дека нема да биде објаснето како е постигнат овој пристап.
