Skip to content
Германскиот град Келн се најде во центарот на политички скандал откако беше откриено дека властите со месеци криеле список со стотици луѓе од земјите на Западен Балкан – меѓу кои и Северна Македонија – кои имаат правосилна обврска да ја напуштат земјата. Критичарите тврдат дека депортациите свесно биле одложувани, додека организациите за човекови права предупредуваат дека афектираните претежно се Роми и бараат да не се генерализира врз етничка основа.
Список со 471 име
Во ноември 2024 година, Централната служба за странци во Кесфелд (Coesfeld), во покраината Северна Рајна-Вестфалија, испратила до Службата за странци во Келн список со 471 лице кои имаат правосилна одлука да ја напуштат Германија. Сите потекнуваат од земји на Западен Балкан – Србија, Северна Македонија, Босна и Херцеговина, Албанија и Косово.
Кесфелд, дополнително, понудил помош во издавањето привремени патни документи за оние без пасоши, со цел да се овозможи нивна депортација. Од Келн, единствениот одговор дошол од одделот задолжен за 218 лица кои имаат изгледи за времен престој – со порака дека помош со документи не им е потребна. Наместо тоа, според наводите пренесени во германските медиуми, во Келн се разгледувало како на дел од овие луѓе да им се овозможи трајно да останат во земјата. Во меѓувреме, 40 лица биле отстранети од списокот на оние кои сепак можат да останат, без јавно објаснето образложение.
Случајот излегол на видело оваа есен, откако келнски весник го објавил постоењето на списокот, а потоа за него пишуваа и национални германски медиуми, вклучувајќи ги „Кёлнер Штадт-Анцајгер“, берлинскиот „Тац“ и таблоидот „Билд“.
Бројки зад приказната
Според податоци на Канцеларијата за спречување на криминал во Северна Рајна-Вестфалија, објавени од „Кёлнер Штадт-Анцајгер“, вкупно околу 12.000 истражни постапки биле спроведени или сè уште се во тек против околу 2.100 странци од Ирак и земјите на Балканот на кои веќе им е издадено решение за напуштање на Германија или депортација. Од времето кога списокот е испратен до Келн, 152 лица биле предмет на истраги за можни кривични дела – опфаќајќи широк спектар, од потешки дела како обиди за убиство и телесни повреди, до прекршоци како возење без дозвола.
Важно е да се нагласи дека овие бројки се однесуваат на отворени истраги, а не на правосилни пресуди, а германските медиуми не наведуваат колку случаи завршиле со осуда. Организациите за човекови права предупредуваат дека списокот вклучува голем број помали прекршоци, а не исклучиво тешки кривични дела што според законот би можеле да доведат до депортација.
Каде е местото на Македонија во целата приказна
Иако точниот број на македонски државјани на спорниот список не е прецизиран во извештаите, Северна Македонија е меѓу петте земји чии граѓани фигурираат на него, заедно со Србија, Босна и Херцеговина, Албанија и Косово. Ова не е изолиран случај – според официјални германски статистики за 2024 година, Северна Македонија беше втора земја по број на спроведени депортации од Германија (1.396 лица), веднаш зад Грузија, а пред Турција, Албанија и Србија.
Келн воедно е и еден од германските градови со значително македонско население – според проценки на дијаспорски извори, во градот и околината живеат неколку илјади луѓе со македонско потекло, дел од нив со статус на таканаречен „Дулдунг“ (толериран престој), кој важи за лица чиешто барање за азил е одбиено, но чие протерување привремено не се спроведува поради здравствени, документациони или други причини.
Спор околу тоа зошто депортациите не се случиле
Централното политичко прашање гласи: дали Келн намерно ги спречил депортациите? Претставникот на владејачките демохристијани, Детлеф Зајф, се пожалил дека станува збор за „флагрантно непочитување на федералните упатства“. Таблоидот „Билд“ отиде чекор понатаму, оценувајќи дека градот „претпочитал да ги интегрира“ луѓето наместо да ги протера, и нарече го случајот „институционален скандал“.
Од друга страна, првичната внатрешна проверка на Службата за странци во Келн покажала дека никој во градската администрација категорично не ги исклучил депортациите, ниту пак ги спречил. Останува нејасно, како што пишува „Тац“, зошто Келн никогаш не одговорил централно и сеопфатно на понудата од Кесфелд, ниту пак во колку случаи воопшто бил направен обид за депортација – процес што бара усогласување на повеќе фактори, вклучувајќи согласност на земјата на потекло да ги прими лицата и физичко пронаоѓање на луѓето во моментот на планираниот лет.
Критики за етничко генерализирање
Организации кои се залагаат за правата на Ромите, вклучувајќи го здружението Rom e.V. од Келн, посочуваат дека голем дел од луѓето на списокот се всушност Роми, и изразуваат загриженост поради начинот на кој темата се третира во јавноста – преку колективно поврзување на цела етничка заедница со криминал. Слични забелешки дојдоа и од германски здруженија за граѓански права, кои бараат почитување на претпоставката за невиност и предупредуваат дека дискурсот околу списокот се потпира на етнички стереотипи наместо на индивидуална проверка на секој случај.
Политички контекст
Афера доаѓа во деликатен момент за германската политика – во период кога крајно десничарската Алтернатива за Германија (АfD) бележи раст во анкетите, а миграцијата и депортациите на странци се меѓу нејзините централни теми. Градскиот совет на Келн требаше повторно да го разгледа случајот, а адвокати на градската администрација веќе го анализираат целиот список. Алармот стигна и до регионалната влада во Диселдорф, каде владее коалиција на демохристијани и Зелени.
Според официјални податоци, минатата година од областа на Келн биле депортирани 245 лица, а оваа година досега – 115, од кои повеќе од половина се сметаат за криминалци, а околу една третина биле вратени во земји од Западен Балкан. Не е прецизирано колку од нив се поклопуваат со спорниот список од Кесфелд.
