Skip to content
Глобалните трендови укажуваат дека потрошувачката на електрична енергија поврзана со вештачката интелигенција експоненцијално расте. Според анализи од релевантни институции, AI-оптоварувањата на дата центри растат побрзо од претходни години и значително го зголемуваат товарот на мрежите: веќе во 2025-2026 години AI може да зачини процентно значен дел од вкупната потрошувачка во одредени региони, а Меѓународната агенција за енергија (IEA) предвидува раст во електричната потрошувачка од дата центри што би можел да се удвои до крајот на деценијата, со AI како главен двигател на тој раст.
Овој раст се должи на:
- Зголемената потреба за пресметка и складиштење при тренирање на големи AI модели.
- Голем број постоянно активни дата центри за сервисирање на генеративни AI услуги и апликации.
- Потребата за споделена и голема инфраструктура на сервери што бара значителна електрична енергија и системи за ладење.
Според истражувања, потрошувачката на електрична енергија за AI сервери само во некои прогнози може да достигне десетици терават часови (TWh) годишно до средината на деценијата, што е неспоредливо со нивото од пред само неколку години.
Најголемите технолошки компании се фокусираат на обезбедување уште повеќе енергија
Глобалните технолошки гиганти не остануваат пасивни пред енергетските барања. Meta склучи договори за обезбедување до 6,6 GW нуклеарна енергија за своите податочни центри до 2035, со цел да ги поддржи растечките AI операции.
Google евидентираше договор за набавка на големи количини нуклеарна енергија за своите центри, со што се обидува да обезбеди стабилни и чисти извори за големи потрошувачи на енергија.
Електричните компании, како Xcel Energy, регистрираа значително зголемување во побарувачката на електрична енергија, делумно предизвикана токму од растечките AI оптоварувања во нивните региони.
Овие потези ја илустрираат големината на предизвикот со кој се соочуваат корпорациите: не само дека бараат повеќе енергија, туку и инвестираат во долгорочни договори и инфраструктурни проекти за да ги обезбедат идните потреби.
Покрај тоа, индустријата истовремено вложува и во енергетска ефикасност и иновации за управување со енергијата во дата центри, со партнерства помеѓу производители на хардвер и компании за инфраструктурно планирање за намалување на трошоците и загубите.
Македонија и енергијата за ВИ
Во контекст на Република Северна Македонија, државата нема проблем со потрошувачката на енегрија за ВИ, бидејќи нема домашни комплекси за оваа нова технологија. Она што останува е и понатаму да ја обезбедува потрошувачката за традиционалните потреби за домаќинствата и индустријата.
Но, и во такви услови, ситуацијата со енергетската инфраструктура е комплексна:
Домашното производство на електрична енергија сè уште многу зависи од традиционални термоелектрани на јаглен, како и хидроенергетски системи изградени пред неколку децении (пример: „Козјак“, „Тиквеш“, „Шпилје“).
Во последните години има забележливо зголемување на капацитетот за обновлива енергија (сонце, ветер), со којшто се настојува да се зголеми понудата на домашна чиста електрична енергија и да се намали зависноста од увоз.
Состојбата со инфраструктурата е таква што многу проекти се „стари“ и со ограничена модернизација — малку нови големи капацитети се достапни што би можеле да одговорат на нагли, значајни порастувања во побарувачката.
Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини, неодамна одобри десетици нови проекти за мал енергетски капацитет (>1 MW) и системи за складирање на енергија, со инвестиции од повеќе стотици милиони евра насочени кон зголемување на енергетската понуда и стабилност.
Овие иницијативи го покажуваат напорот да се комбинираат стари енергетски капацитети со обновливи извори и инфраструктурни проекти за да се подобри обезбедувањето на енергија на домашно ниво.