Skip to content
Наместо на Мечкин Камен, каде што годинава според државниот протокол требаше да се обрати по повод 2 Август – Денот на Републиката, претседателот на Собранието Африм Гаши ќе биде на меѓународна конференција во Египет. Одлуката отвори прашања за односот кон најзначајниот државен празник, особено ако се има предвид дека ова е вторпат по ред Гаши да не ја преземе централната улога што му припаѓа според распоредот на државниот врв.
Претседателот на Собранието Африм Гаши годинава нема да присуствува на централната прослава на Денот на Републиката – Илинден на Мечкин Камен во Крушево, бидејќи ќе учествува на Светската конференција на претседатели на парламенти во Каиро, Египет. Информацијата ја потврди самиот Гаши во изјава за „Слободен печат“, наведувајќи дека поканата за конференцијата ја прифатил уште пред неколку месеци.
Според него, станува збор за голем меѓународен собир на кој ќе учествуваат претседатели на парламенти од целиот свет, а организатори се Интерпарламентарната унија и египетскиот парламент.
Но, одлуката отвора прашање дали постоела можност најважната државна церемонија да има приоритет.
Распоредот однапред бил познат
Во државниот протокол одамна е воспоставена практика највисоките државни функционери – претседателот на државата, претседателот на Собранието и премиерот – ротирачки да се обраќаат на трите централни чествувања на Илинден.
Тоа значи дека однапред било познато дека годинава токму претседателот на Собранието треба да биде говорник на Мечкин Камен, местото што симболично го претставува Илинденското востание и е централна локација на државното одбележување на 2 Август.
Во вакви околности, прашањето не е дали конференцијата во Египет е значајна, туку дали обврската кон највисоката државна свеченост можела да биде усогласена со меѓународните активности.
Второ избегнување за две години
Ова не е првпат Африм Гаши да не ја преземе улогата што според државниот распоред му припаѓа за Денот на Републиката.
И минатата година тој не беше централниот говорник во Меморијалниот центар АСНОМ во Пелинце, второто историско место нераскинливо поврзано со 2 Август и државноста на Северна Македонија.
Така, две години по ред, претседателот на Собранието не се појавува како носител на државното обраќање на двете најзначајни илинденски локации – Пелинце и Мечкин Камен.
Иако за двете ситуации постојат различни образложенија, впечатокот останува ист: институцијата што го претставува законодавниот дом вторпат отсуствува од централните државни чествувања на најголемиот национален празник.
Лани наместо Гаши, обраќање во Пелинце имаше потпретседателката на парламентот Весна Бендевска. На Мечкин Камен годинава, пак, наместо Гаши ќе се обрати потпретседателот на Собранието Антонијо Милошоски.
Симболиката не е формалност
Денот на Републиката не е обична протоколарна манифестација.
Илинден ги обединува двата темела на современата македонска државност – Илинденското востание од 1903 година и Првото заседание на АСНОМ во 1944 година.
Токму затоа присуството на највисоките државни функционери не е само прашање на протокол, туку и порака за почитување на историското наследство и институциите.
Во повеќето парламентарни демократии, претседателот на парламентот е втор човек во државниот поредок и неговото присуство на најзначајните државни празници се смета за дел од институционалната одговорност.
Прашање на приоритети
Образложението дека меѓународната конференција во Египет е важен настан само по себе не е спорно.
Но, останува дилемата дали постои поважна обврска за претседателот на Собранието од тоа да се обрати пред граѓаните на Мечкин Камен на Денот на Републиката – свеченост на која со децении присуствува целиот државен врв.
Во јавноста, затоа, неизбежно се поставува прашањето дали ова е прашање на неизбежен судир на обврски или избор на приоритети.
Особено кога распоредот за државните чествувања е познат однапред, а Илинден претставува еден од ретките датуми што ги обединуваат историската меморија, државноста и институционалниот легитимитет на Северна Македонија.
