Skip to content
Часовникот отчукува, на 1 февруари извештајот за спас на Охридското езеро треба да стигне во УНЕСКО. Северна Македонија и соседна Албанија се соочуваат со тој критичен рок до 1 февруари 2026 година да достават детални извештаи до Центарот за светско наследство на УНЕСКО за преземените мерки за заштита на Охрид и Охридското Езеро, како дел од обврските да го зачуваат статусот на светско природно и културно наследство и да го избегнат ставувањето на регионот на Листата на светско наследство во опасност.
Охридскиот регион, кој е впишан на Списокот на светското природно и културно наследство на УНЕСКО, е значајна природна и историска целина што се соочува со голем број притисоци — од неконтролирана урбанизација, прекумерен туризам до недостатоци во системите за третман на отпадни води. УНЕСКО и неговите мисии за реактивно мониторирање во последните години укажуваат дека досега преземените мерки не доведоа до значително подобрување на состојбите, што го доведе регионот во “екстремно ранлив” статус.
Во 2025 година, на 47-та сесија на Комитетот за светско наследство во Париз, беше одлучено да не се стави Охрид на Листата на наследства во опасност, но само под услов двете држави — Северна Македонија и Албанија — до 1 февруари 2026 година да достават исцрпен извештај за преземените активности и напредокот во реализацијата на препораките од УНЕСКО.
Што треба да содржи извештајот?
Според барањата на Комитетот за светско наследство, извештајот треба да ги опфати:
- конкретните мерки за заштита на природното и културно наследство на Охридскиот регион;
- реализацијата на препораките од претходните мониторинг мисии;
- активности за контрола на урбанистичкиот развој и заштита на крајбрежјето;
- правни, регулаторни и управувачки промени кои се преземени или се во фаза на спроведување;
- координација помеѓу институциите на национално и локално ниво, како и со Албанија.
Овие елементи се клучни за да се покаже на УНЕСКО дека има суштински напредок кон одржливо управување со вредностите што ги оправдуваат статусот на светско наследство.
Консеквенциите ако извештајот не биде доставен или не е задоволителен
Ако до 1 февруари 2026 година не се достават соодветни извештаи или ако УНЕСКО процени дека мерките не се доволни, Комитетот може да разгледа вклучување на Охридскиот регион на Листата на светско наследство во опасност во текот на следните сесии — што би значело поголемо меѓународно надзорство и рестриктивни препораки за заштитата на оваа природна и културна целина.
Контекст на меѓународните препораки
Вкупниот напор за подготовка на извештајот е дел од подолг процес на стратегиски и плански активности за управување со вредностите на регионалното наследство, кои вклучуваат и долгорочни стратегии, управувачки планови и мониторинг механизми. Овој процес е поддржан и од повеќегодишниот Стратегиски план за обновување на природното и културно наследство на регионот на Охрид (2023–2030), кој е изработен во соработка со експертски групи и институции од двете држави.