Skip to content
Од Чаниште и Крушевица до Тајмиште и Никуштак, огнот и натаму е активен. Девет пожари се сѐ уште активни или не се ставени под контрола, а официјалните податоци покажуваат дека пожарите не се само природна непогода – најголемиот дел од шумските пожари во Македонија се поврзани со човечки фактор.
Македонија и утрово се буди со активни пожари на повеќе локации.
Во деноноќието на 21/22.08.2026 година, до 07:30 часот, ЦУК известува за регистрирани се вкупно 27 пожари на отворен простор, од кои 9 се активни, 2 се под контрола, а 16 се изгаснати.
Но, денешната бројката од 27 пожари сама по себе не ја кажува целата приказна.
Меѓу активните пожари има и такви што зафаќаат шума. Во Општина Студеничани огнот се движи на релација Моране – Вртекица – Рамни Габер, каде гори мешана шума. Кај Кичево, во близина на селото Тајмиште, активен е пожар во високостеблеста букова шума. Во Македонски Брод огнот зафаќа ниска вегетација, нискостеблеста шума и грмушки, додека кај Липково пожарот е во ниска вегетација и шума.
Најсложена е состојбата кај Прилеп, каде пожарот кај Чаниште има повеќе краци – кон Крушевица, Лопатица, Дуње и кон Црна Река.
Проблемот не завршува кога ќе се изгасне пламенот
Токму тука почнува поголемото прашање: зошто Македонија секое лето повторно се соочува со истата слика?
Податоците на Министерството за животна средина и просторно планирање покажуваат дека шумските пожари се еден од најголемите проблеми за македонското шумарство и животната средина. Во периодот од 1999 до 2023 година, Македонија имала просечно по околу 205 шумски пожари годишно, со просечно уништување од околу 8.475 хектари шума годишно. Просечната годишна материјална штета во тој период се проценува на повеќе од 453 милиони денари.
Тоа значи дека пожарот не е само неколкучасовна вест додека пожарникарите се борат со пламените јазици.
Тој е економска штета, загуба на шумски фонд, удар врз биодиверзитетот, ерозија на почвата и долгорочен проблем за екосистемите.
Министерството предупредува дека по пожарите се зголемуваат ерозивните процеси, се нарушува водниот режим, се губи вегетацијата и се создаваат услови за дополнителни оштетувања на шумите.
Има еден податок што особено загрижува
Кога се зборува за пожарите, често се создава впечаток дека главниот проблем е жешкото време.
Жештината и сушата несомнено го зголемуваат ризикот и го олеснуваат ширењето на огнот. Но, официјалниот национален индикатор за шумски пожари покажува нешто многу поважно: речиси 95 отсто од шумските пожари се предизвикани од човекот.
Тоа целосно ја менува перспективата.
Климатските услови можат да создадат „гориво“ за пожарот, но човековото однесување често е она што го создава иницијалниот ризик.
И тука веќе не станува збор само за временска прогноза.
Станува збор за превенција.
Од депонија и стрниште до шума
И самиот утрински извештај на ЦУК покажува колку различни се причините и терените на кои се појавуваат пожарите.
Во само една ноќ има пожари на стрништа, депонии, ниска вегетација, грмушки, но и во високостеблести и мешани шуми.
Тоа е важна разлика.
Не секој пожар на отворен простор претставува шумска катастрофа, но пожарот на стрниште или депонија може да стане сериозна закана ако огнот се прошири кон шумска површина или населено место.
Токму затоа бројката на дневни интервенции не треба да се гледа само како статистика на ЦУК, туку како индикатор за нивото на пожарен ризик во земјата.
Македонија не е изолиран случај
Истата слика деновиве ја гледа и Европа.
Reuters известува дека во 2026 година пожарите продолжуваат да пустошат низ европски земји, при што комбинацијата од екстремна топлина, продолжена суша и климатските промени ги зголемува условите за брзо ширење на пожарите. Според извештајот, до средината на август во Европа биле изгорени повеќе од 576.000 хектари, двојно повеќе од површината на Луксембург.
Само пред неколку дена Reuters известуваше и за пожарите во Македонија, вклучително и за пожарот меѓу Чаниште и Крушевица, каде теренот и сувата висока трева сериозно го отежнувале гаснењето.
Во европски контекст, затоа, македонските пожари не можат да се гледаат само како локални инциденти.
Но, климатските промени не смеат да станат изговор за недостатокот на превенција.
Прашањето е што правиме пред да избувне пожарот
Македонскиот систем има институции за реакција – ЦУК, пожарникари, МВР, Дирекцијата за заштита и спасување, локални самоуправи, Национални шуми.
Но секој пожар што ќе стигне до фаза во која мора да се испраќаат пожарникари, возила или воздухоплови е веќе последната фаза од процесот.
Вистинското прашање е што се направило претходно.
Дали се чистат критичните шумски појаси?
Дали се контролираат депониите?
Дали се спречува палењето стрништа?
Дали има доволно противпожарни просеки и пристапни патишта?
Дали локалните самоуправи имаат доволно опрема?
Дали се санкционираат оние што предизвикуваат пожари?
И можеби најважно: дали државата секое лето инвестира повеќе во превенција или само реагира кога огнот веќе ќе избувне?
Официјалните документи за животната средина токму намалувањето на бројот на пожарите, опожарената површина и штетите ги поставуваат како цели на политиката за заштита на шумите.
Едно лето не е проблем. Повторувањето е проблемот.
Еден пожар може да биде несреќа.
Два пожари може да бидат случајност.
Но кога секое лето Македонија повторно брои десетици пожари, кога дел од нив зафаќаат шума, а државните податоци покажуваат стотици шумски пожари и илјадници уништени хектари во просек, тогаш зборуваме за системски ризик.
И затоа утринската бројките на пожари во 2026 година не треба да бида само уште една статистика.
Таа треба да биде потсетник дека сезона на пожари не се добива со гаснење на пожарите. Се добива со спречување тие воопшто да избувнат.
