Skip to content
Бугарските европратеници Ивајло Валчев од Групата на европските конзервативци и реформисти и Станислав Стојанов од Групата на Европа на суверени нации во коментарите испратени до Вајц, реагираат дека европратеникот и известувач за Македонија во извештајот за земјата ги доведува во прашање клучните принципи на Европскиот парламент и создаваат опасни преседани. Формулациите во извештајот ги поткопуваат политиките утврдени во преговарачката рамка меѓу ЕУ и земјата.
Но, агенцијата БГНЕС коментира дека писмото со коментари до Вајц открива очигледна контрадикција во претходното однесување на бугарските претставници во врска со извештајот за Северна Македонија. Досега, потсетува агенцијата, се сугерираше дека документот не бил одлучувачки и не ги менувал реалните услови во процесот на преговори. Сепак, самото писмо јасно става до знаење дека развојот на извештајот би можел да има катастрофални последици за европскиот консензус постигнат во јули 2022 година. Ова за БГНЕС ефикасно потврдува дека извештајот е политички значаен и би можел да влијае на начинот на кој се толкуваат Преговорната рамка и обврските преземени од страна на Скопјe.
Вториот проблем е доцната реакција. Бугарските претставници им сигнализираа на институциите во Софија дури во последен момент, непосредно пред состанокот меѓу известувачот и известувачите во сенка. Така, се очекува бугарските институции да реагираат во рок од неколку часа по прашање кое самите европратеници веќе го идентификуваа како критично важно за позицијата на Бугарија и за интегритетот на процесот на проширување.
Зошто, ако опасноста е толку сериозна, не беше воспоставена претходна и покоординирана бугарска реакција, прашува БГНЕС?
Во текот на изминатите две години, конзистентната координација меѓу известувачот Томас Вајц и државниот врв на Северна Македонија за теми поврзани со извештајот, европската перспектива на Скопјe и обидите за политичко преформулирање на веќе договорените обврски беше кристално јасна. Токму ова ја прави доцната бугарска реакција уште потешка за објаснување.
Наместо прелиминарна политичка мобилизација и навремена работа на текстот, сега се бара итна институционална поддршка во последен момент. Бугарската позиција се чини слаба и реактивна, а не стратешки подготвена.
БГНЕС потсетува дека во јуни 2022 година, Северна Македонија го усвои таканаречениот „француски предлог“, одобрен од сите земји-членки на ЕУ. Според Преговорната рамка, за да започнат преговорите меѓу Скопјe и ЕУ, Бугарите мора да бидат вклучени во преамбулата на македонскиот устав. Северна Македонија мора да се придржува и до Договорот за пријателство, добрососедство и соработка со Бугарија од 2017 година, како и двата протоколи кон него.
Во протоколот од втората сесија на Заедничката меѓувладина конференција, потпишан од министрите Теодора Генчовска и Бујар Османи пред три години, се наведува дека Македонија се согласува следната меѓувладина конференција со ЕУ да се одржи откако ќе ги вклучи Бугарите меѓу народите што формираат држава во преамбулата и во два члена од нејзиниот Устав.
Во истиот протокол, укажува БГНЕС, владата на Република Северна Македонија ја потврдува својата посветеност дека ништо во нејзиниот устав не може и не треба да се толкува како основа за мешање во внатрешните работи на Бугарија со цел заштита на статусот и правата на лицата кои не се државјани на Северна Македонија. Оваа клаузула де факто и де јуре значи дека Македонија нема да тврди дека признава „македонско малцинство“ во Бугарија.
Протоколот, според бугарската агенција, исто така, предвидува борба против говорот на омраза против Бугарите и Бугарија, рехабилитација на жртвите на комунистичкиот режим во Македонија и отворање на архивите на југословенските служби.