Skip to content
На 4 мај се навршија 123 години од смртта на револуционерот Гоце Делчев. Темата за личноста и историското наследство на Гоце Делчев продолжува да предизвикува остри спорови меѓу Бугарија и Северна Македонија, сведоци сме на систематско заменување на историското сеќавање од двете страни.
За семејните сеќавања за Гоце Делчев, за политичката употреба на неговото име и за најсериозната криза во односите меѓу Софија и Скопјe, музичарот и диригент Христо Христов, директен потомок на семејството Делчеви даде интервју за бугарскиот онлајн медиуми Факти.бг.
Без разлика на изнесените ставови на Христо Христов, за кои во Македонија бездруго ќе има реакции, редакцијата на Рацин.мк одлучи да го објави ова интервју целосно, без интерпретации и кратења.
– Господине Христов, како директен наследник на семејството Делчеви, која е најважната семејна приказна или сеќавање на Гоце Делчев, пренесено низ генерациите?
– Не го жртвувајте народот! Некој од народот ве раѓа, некој од народот ве закопува. Преку народот сте живи, преку него вашето постоење има смисла – и во добри и во тешки времиња. Заштитете го!
– Во последниве години, темата за личноста и идентитетот на Гоце Делчев повторно предизвика политички тензии меѓу Софија и Скопјe. Според вас, зошто историјата продолжува да биде поле на конфликт?
– Затоа што старите југословенски патологии не се излечени. Тие изградија погрешни теоретски оправдувања за постоењето на сопствената држава и не сакаат да се разделат со старите и компромитирачки кадри. Таму веќе има два вагони луѓе – не толку многу.
– Рековте дека „самиот Гоце Делчев се дефинирал себеси како Бугарин“. Дали мислите дека историските факти намерно се менуваат од политички причини?
– Да, апсолутно. Сегашната политичка „елита“ се потпира само на насобраниот страв дека некој сака да им земе нешто или директно да ги уништи. Поради овој страв, луѓето се затвораат во себе и не зборуваат. Нивните пишувања на социјалните мрежи се анонимни. Директниот дијалог се избегнува по секоја цена. Исплашеното население гласа за истите политички структури. Секој што доаѓа на власт зема нови меѓународни заеми – плаќа камата на уште постарата камата – вистинскиот долг не се отплаќа. Тие доаѓаат до точка каде што дури и оние што сè уште не се родени мора да отплаќаат заеми. Младите бегаат, а остатокот од земјата е сè повеќе зависен од туѓи милостини.
– Како личност од семејството Делчеви, како го прифаќате фактот дека личноста на Гоце Делчев често се користи за политички цели и во Бугарија и во Северна Македонија?
– Употребата на личноста на Гоце Делчев за политички цели е неизбежна. Тој е неизбежен фактор и секој сака да го има на своја страна. Затоа во Северна Македонија прават сè што е можно за да не се чуе автентичниот глас на семејството Делчеви. Тие прават сè што е можно за да нè маргинализираат, но ние сме живи и немаме намера да умреме.
– Во едно од вашите интервјуа ја споредувате работата на „скопските историчари“ со медицинска грешка. Што мислите дека е најопасната работа во врска со замената на историската меморија?
– Исто како и кај лекарите: погрешната дијагноза не води до лек, туку до влошување на здравјето. Долгиот недостаток на соодветни лекари може да доведе до најлош крај. Резултатот од замената на историската меморија може да се види денес во Скопје: замена на вековната архитектура. И така со архитектурата, и така со литературата, и така со музиката, и така насекаде… Се будите наутро и гледајќи некои личности, се чини дека сè уште сте во делириум… И мора да работите… Резултатот?
– Дали мислите дека денешните генерации во Бугарија го познаваат доволно добро делото на Гоце Делчев, или тој постепено станува само име од учебниците?
– Како и секоја личност, Гоце постепено тоне во умовите на луѓето. Ова е нормално, а ние во Фондацијата „Гоце Делчев“ правиме сè што можеме за генерациите да го паметат Гоце. Нека се сетат на добра личност за која слободата е највисок идеал.
– Вие сте и музичар и диригент. Дали културата помага повеќе од политиката во зачувувањето на историското сеќавање и врските меѓу луѓето од двете страни на границата?
– Културата во сите нејзини форми е можна кога не е попречена од политичарите. Културата е меката моќ на секоја интелигентна влада. Не е случајно што најдобрите достигнувања на дипломатијата секогаш се завиткани во културни форми.
– Како ги гледате односите меѓу Бугарија и Северна Македонија денес – дали е можен искрен дијалог за историски теми без говор на омраза?
– Во моите 63 години не сум видел полоши односи меѓу Бугарија и Северна Македонија. Секако, искрен дијалог е можен ако има нормални луѓе. Бидејќи светските војни завршија, треба да престанат и недоразбирањата. Потребни се вистинските луѓе.
– Ако Гоце Делчев можеше да го види Балканот денес, како мислите дека би го оценил она што се случува меѓу народите за чие ослободување и обединување се бореше?
– Со гадење. Потребни се вистинските луѓе за да се преземат вистинските акции. Народите на Балканот заслужуваат подобар живот.
