Бобан Стефковски се фали со клими во училници како тоа да не е основна обврска

Општина Гази Баба и градоначалникот Бобан Стефковски јавно промовираа дека ООУ „Григор Прличев“ во Железара добило систем за греење и ладење, односно дека секоја училница е опремена со клима уред, при што училиштето е претставено како прво на територијата на општината со целосно климатизирани простории. Но токму тука почнува суштинскиот проблем: кога локалната власт прави настан од нешто што спаѓа во нејзина основна должност, таа не покажува визија, туку произведува квази настан од нормално административно работење.

Во македонскиот систем, општините не се споредни актери во основното образование. ЗЕЛС јасно наведува дека општините се основачи и администратори на општинските основни училишта, а во финансирањето на основното образование влегуваат вода, струја, смет, греење, останати комуналии, хигиена и тековно одржување. Тоа значи дека обезбедувањето нормални температурни услови во училница не е подарок од градоначалник, туку базична јавна обврска што граѓаните веќе ја плаќаат и имаат право да ја очекуваат без фанфари.

Затоа промоцијата на „Климатизирани училници“ не може да се чита само како добра вест. Институт „Демократика“ овој проект го води како предизборно ветување на Стефковски за 2025 година. Кога предизборно ветување што се однесува на основни услови за настава потоа се претвора во јавно самопофалување, се брише границата меѓу јавна услуга и политички маркетинг. Наместо граѓаните да добијат порака дека општината конечно ја исполнува својата редовна функција, тие добиваат порака дека треба да бидат импресионирани од минимумот. Тоа е суштината на проблемот: ниски стандарди спакувани како голем успех.

Тука доаѓа и вториот, почувствителен слој на критиката. Ако промоцијата навистина е направена во училишен амбиент со деца во кадар, тогаш не станува збор само за лош вкус во ПР-от, туку за сериозно етичко прашање. UNICEF потсетува дека децата не се објекти преку кои возрасните ја градат сопствената моќ, туку носители на сопствени права, со право на достоинство, развој и заштита од експлоатација. Токму затоа, кога училишниот простор и детското присуство се користат како сценографија за персонализирана политичка промоција, тоа лесно преминува во политичка инструментализација на деца, дури и кога формално се зборува за „инвестиција во образованието“. Тоа е етичка, а не судска квалификација, но во демократско општество таа разлика не ја прави работата помалку проблематична.

Во високо развиените европски системи, никој не очекува функционер да собира политички поени затоа што училница не е веќе премногу студена во зима или премногу жешка во пролет и лето. OECD одамна ја третира квалитетната образовна средина како право на учениците и како стандард што вклучува здравје и безбедност, човечка удобност, квалитет на воздух и термален комфор. UNICEF, пак, во поновите насоки за отпорни училишта, подобрувањата во греењето, ладењето и вентилацијата ги третира како дел од нормална, здрава и издржлива училишна инфраструктура. Со други зборови, таму ова не би било претставувано како цивилизациски подвиг, туку како минимален услов без кој наставата не е достоинствена.

И токму затоа целата оваа комуникација изгледа како симптом на подлабок политички дефект. Наместо јавноста да слушне колку училници сè уште немаат соодветни услови, колку ќе чини одржувањето на системот, како ќе се покриваат повисоките сметки за струја, дали има план за енергетска ефикасност и кога истиот стандард ќе го добијат сите училишта, таа добива спакуван ПР за „прво училиште“ и „инвестиција“. Така системската одговорност се претвора во лична заслуга, а основната должност на општината во повод за самореклама. Кога клима уред во училница треба да произведе политички аплауз, тогаш проблемот не е само во лошата комуникација, туку во понижувачки ниските очекувања што локалната власт мисли дека граѓаните треба да ги имаат од неа.