До 2100 година ЕУ ќе има 53 милиони жители помалку

Европската Унија се движи кон длабока демографска промена која во следните децении ќе ја промени структурата на работната сила, пензиските системи, здравствените услуги и економскиот раст. Новите проекции на Евростат покажуваат дека бројот на жители на ЕУ ќе расте уште кратко, но по 2029 година ќе почне долгорочен пад.

Според основното сценарио на Евростат, ЕУ во 2025 година има 451,8 милиони жители, а врвот се очекува во 2029 година, со 453,3 милиони жители. Потоа следува постепено намалување – на 445 милиони во 2050 година и на 398,8 милиони до 2100 година. Тоа би значело 53 милиони жители помалку, односно пад од 11,7 проценти во однос на 2025 година.

Зад овие бројки стои процес што веќе ја менува Европа: помалку раѓања, подолг животен век и сè поголем удел на повозрасно население. Евростат проценува дека медијанската возраст во ЕУ ќе продолжи да расте, а уделот на лицата над 65 години ќе се зголеми од 22 проценти во 2025 година на 32,5 проценти до 2100 година. Уделот на населението над 80 години се очекува да порасне од 6,2 на 15,3 проценти.

Најголемиот притисок ќе се почувствува кај работоспособното население. Проекциите покажуваат дека групата од 20 до 64 години ќе се намали од 262 милиони луѓе во 2025 година на 198,4 милиони во 2100 година. Тоа значи дека Европа ќе има помалку луѓе кои работат, плаќаат даноци и ги полнат пензиските и здравствените фондови, додека бројот на повозрасни граѓани ќе расте.

Ова не е само демографски, туку и економски проблем. Стареењето на населението ќе го зголеми товарот врз јавните буџети, особено во земји каде што пензиските системи веќе зависат од тесна рамнотежа меѓу бројот на вработени и бројот на пензионери. Истовремено, недостигот на работници може дополнително да ги погоди индустријата, здравството, социјалната грижа, транспортот и услугите.

Демографската тревога не ја заобиколува ниту Македонија. Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека на крајот на 2024 година земјата имала 1.822.612 жители, што е за 96.768 лица помалку во споредба со 2014 година. Во истиот период, уделот на населението над 65 години пораснал од 13,5 на 18,6 проценти.

Во Македонија падот се гледа и преку виталната статистика. Во 2024 година биле регистрирани 16.061 живородени деца и 20.201 починато лице. Во споредба со 2014 година, бројот на живородени е намален за 7.535, а стапката на раѓања паднала од 11,4 на 8,8 промили.

Европската слика покажува дека демографијата веќе станува политичка тема од највисоко ниво. Во Франција, која долго време важеше за една од демографски постабилните европски земји, во 2025 година смртните случаи ги надминале раѓањата за првпат по Втората светска војна.

Евростат предупредува дека ваквите проекции не треба да се читаат како сигурна прогноза, туку како сценарио засновано врз претпоставки за наталитет, смртност и миграција. Но насоката е јасна: без подлабоки политики за семејства, работа, продуктивност, миграција и грижа за старите, Европа ќе влезе во век во кој главното прашање нема да биде само колку ќе расте економијата, туку кој ќе ја носи.