Skip to content
Пораката на генералниот секретар НАТО, Марк Руте, од Минхенската безбедносна конференција е јасна: во наредните години Алијансата ќе биде сè „повеќе предводена од Европа“, но без драматичен раскин со Соединетите Американски Држави – напротив, Вашингтон ќе остане цврсто вграден во структурата.
Руте ова го врзува со растот на европските воени буџети и со политичката реалност дека Европа мора да носи поголем дел од товарот, не само финансиски, туку и оперативно. Клучниот збор е „постепено“: промената ќе оди чекор по чекор, преку НАТО-процесот за одбранбено планирање и „во тесна координација“ со САД, за да нема празнини во командувањето и одвраќањето.
Оваа теза не е само реторика, туку веќе добива институционална форма. На 6 февруари 2026, сојузниците се договориле за нова распределба на високи офицерски одговорности во командната структура, со која европските членки добиваат поистакната улога во военото раководење. Според официјалната објава, Обединетото Кралство ќе ја преземе командата на Joint Force Command Norfolk, Италија – Joint Force Command Naples, а Германија и Полска ќе ја делат командата на Joint Force Command Brunssum на ротациона основа. Практично, трите Joint Force Commands на оперативно ниво ќе бидат водени од Европејци, додека САД ќе продолжат да водат „театарски“ компоненти и да ја задржат централната улога во командно-контролниот скелет на Алијансата.
Политички, ова е обид да се смири двојната нервоза: европската – дали САД ќе се „оддалечат“, и американската – дали Европа навистина е подготвена да ја плати и организира сопствената безбедност. Но токму тука е критичната точка: европско „водство“ без индустриска и логистичка зрелост лесно може да заврши како формално прераспределување на функции, без суштински капацитет да се носат долги операции и кризни сценарија. Затоа Руте инсистира дека САД остануваат „апсолутно закотвени“ – не како услуга, туку како архитектонски дел од одвраќањето и од оперативната сила на НАТО.
За Европа, ова е и тест за политичка кохезија: поголема улога во НАТО значи поголема одговорност за одлуки што носат цена – од буџети, преку набавки, до ризик во реални мисии. Во спротивно, „европеизацијата“ на Алијансата ќе остане фраза што добро звучи во Минхен, а се распаѓа кога ќе дојде моментот за конкретна криза.