Skip to content
Извештајот за Охрид до УНЕСКО е испратен на 1 февруари 2026 година од Северна Македонија и Албанија, потврди министерот за култура и туризам Зоран Љутков, додавајќи дека сега се чекаат повратни препораки од организацијата и дека исходот не може да се прогнозира.
Испраќањето доаѓа во рамки на рокот што го постави Комитетот за светско наследство, откако во 2025 година го одложи впишувањето на Охридскиот регион на Листата на светско наследство во опасност, но побара државите да достават извештај за мерките за заштита до 1 февруари 2026 година.
Љутков рече дека загрозеноста на статусот е долгогодишен и „наследен“ проблем и дека во периодот откако го презел ресорот биле направени интервенции, донесени заклучоци и формиран кризен штаб, по што институциите добиле седум месеци да реагираат. Според него, извештајот бил изготвен со вклучување на релевантните институции и испратен до УНЕСКО, но тој остана воздржан околу тоа каква ќе биде конечната оценка.
Во меѓувреме, прашањето што го отвора анализата не е дали документот стигнал до Париз, туку дали содржината ќе се претвори во мерливи потези на терен, наместо формално „штиклирање“ на обврските.
Според истата рамка, УНЕСКО во своите оценки предупредува на „екстремна ранливост“ и на сериозно влошување поради кумулативни влијанија, меѓу кои урбан развој, слабости во просторното планирање, несоодветни интервенции, еутрофикација на езерото и големи инфраструктурни проекти, со теза дека без решителна акција деградацијата може да стане неповратна.
Мерките што се ставаат во преден план се конкретни и непријатни за секоја власт: замрзнување на урбанистички измени и планови додека не се изработи стратегиска оцена што ќе докаже дека нема штетни ефекти врз исклучителната универзална вредност, системска проценка на штетите од дивоградбите со одлуки за отстранување или ублажување, итно запирање градежни активности во чувствителни зони како Студенчишко Блато и комплексот „Горица 3“, како и изработка и доставување студии за крајбрежното планирање и инфраструктурните коридори пред да се донесат „неповратни“ одлуки.
Токму дивоградбите и урбанизацијата остануваат најболното место, бидејќи, според објавеното, отстранувањето се сопнува и на практични пречки, а дел од процесите се движат побавно од роковите што ги диктира меѓународниот календар. Во таа слика се вклопуваат и наводите дека обвинителството отворило предистрага за дивоградбите во Охрид и дека локалната власт признава оти постапките заглавуваат, меѓу другото и поради тендери на кои нема пријавени изведувачи.
За УНЕСКО, како што се подвлекува, пресудно ќе биде дали извештајот е поткрепен со функционална координација и реални резултати, а не само со административна кореспонденција; оттука, повратните препораки што ги најави Љутков ќе бидат првата проверка колку податоците на хартија се усогласуваат со состојбата на брегот и во заштитените зони.