Skip to content
Според експертите човечкото тело, е „развиено“ за потопли клими, но има неверојатни способности да се прилагоди на ниски температури. Разбирањето на тие механизми може да ни помогне да се подготвиме за предизвиците со кои се соочуваме во текот на зимата.
Во оваа статија, истражуваме како телото реагира на студ и кои се клучните фактори што ни овозможуваат да преживееме во екстремен студ.
Природна одбрана: вазодилатација и вазоконстрикција
Еден од првите реакции на нашето тело на студот е – стеснувањето на крвните садови, процес познат како вазоконстрикција. Кога температурите надвор паѓаат, нашите вени под кожата се стеснуваат за да ја зачуваат топлината во виталните органи.
Овој механизам првенствено му помага на срцето, кое не мора да пумпа крв низ сите делови од телото, со што се заштедува енергија и ресурси. Сепак, за време на долг временски период на студ, вените можат да се прошират (вазодилатација) во обид повторно да се обезбеди проток на крв во областите кои се „отсечени“ од циркулацијата.
Термогенеза: генерирање топлина одвнатре
Иако нашата кожа станува ладна поради изложеност на ниски температури, внатрешните органи, како што се срцето и црниот дроб, остануваат топли. Еден од најважните начини на кои телото реагира на студ е со „производство на топлина“ преку процес познат како термогенеза.
За време на термогенезата, телото користи масти и гликоза како гориво за производство на топлина. Нашите мускули, вклучувајќи ги и оние што го контролираат треперењето, исто така играат клучна улога во генерирањето топлина.
Треперење: механизам за загревање
Еден од најпознатите реакции на телото на студ е треперењето. Ова автоматско и несвесно движење на мускулите ни помага да ја зголемиме телесната температура. Кога мускулите работат брзо и неконтролирано, тие произведуваат топлина што помага во одржувањето на телесната температура.
Сепак, ова не е бесконечен процес: треперењето може да ги исцрпи резервите на енергија, па затоа во текот на зимските месеци е многу важно да се ограничи времето поминато надвор на екстремен студ.
Адаптација на студ: долгорочни промени во организмот
Телото не само што реагира на студ на краток рок, туку може да развие и долгорочни адаптации. На пример, во ладни региони, луѓето развиле подебел слој масно ткиво, кој делува како изолатор.
Исто така, некои народи кои живеат во екстремно ладни услови, како што се Ескимите – кои имаат поладни екстремитети за да ја зачуваат топлината на централниот дел од телото, што овозможува подобра регулација на телесната температура.
Во текот на илјадници години еволуција, луѓето развиле физиолошки промени кои им помагаат поефикасно да ја користат енергијата, да го намалат губењето на топлина и со тоа успешно да ги преживеат суровите зимски услови.
Приказната не завршува со еволуцијата на телото
За да успее една личност во екстремни услови, понекогаш не е доволно само да се потпре на физиолошките реакции на телото. Културата и технологиите што ги развивме во текот на изминатите неколку илјади години, исто така, играат клучна улога во преживувањето.
На пример, слоевите облека дизајнирани да ја задржат топлината, како што се термо јакни, ракавици и чорапи, станаа стандард во ладните клими. Ова им овозможува на луѓето да останат надвор подолго, без оглед на физиолошкиот капацитет на телото.
Иако нашето тело има импресивни способности да се справи со студот, постојат начини да му помогнете во оваа борба:
- Облечете се во слоеви: слоевите овозможуваат подобро задржување на топлината, бидејќи просторот помеѓу слоевите делува како изолатор.
- Пијте топли пијалоци: Иако кафето и алкохолот можеби не се најдобриот избор (тие всушност можат да го забрзаат падот на телесната температура), топлиот чај или супа се добар начин за загревање на телото.
- Одржувајте физичка активност: лесната физичка активност, како што е одењето, ја подобрува циркулацијата и производството на топлина.
- Јадете доволно калории: Зимата исто така значи поголеми енергетски потреби за нашето тело, па затоа е важно да јадете доволно храна богата со калории, за да има гориво телото.
Зимата понекогаш може да биде исклучително предизвикувачка за нашето тело, но природата нè опремила со алатки за да преживееме во ладни услови. Нашата способност да се адаптираме и да развиваме стратегии за зачувување на телесната температура не е само резултат на еволуцијата, туку и на нашите секојдневни напори да научиме како да ги користиме ресурсите на нашето тело и околината за да останеме топли, дури и во најстудените денови.