Skip to content
Соочена со заострената нафтена блокада од САД и историски ниски резерви на гориво, Куба активира вонреден план за опстанок што го нарекува „Опција нула“, сценарио осмислено уште во 90-тите за живот без нафта. Планот предвидува екстремно рационализирање, локално снабдување со храна и радикално враќање на претнафтенски технологии: воловски коли за транспорт и јаглен или биомаса наместо гориво.
Вонредни мерки: назад кон волови и локално производство
Клучниот симбол на кризата е тоа што државата повторно го воведува животинскиот влечен труд како официјална замена за трактори и камиони во земјоделството и локалниот превоз, потсетувајќи на проектите од 90-тите за набавка и обука на стотици илјади волови. Во делови од внатрешноста, локалните власти добиваат инструкции да планираат транспорт на стока, дрва и дури ученици со запреги, каде што нема дизел за автобуси.
Во домаќинствата и јавните кујни се промовира премин кон јаглен, дрва и биомаса за готвење, како и „колективни кујни“ за штедење струја и гориво. Паралелно, владата најавува гаранција од седум фунти ориз месечно по човек и агресивно пренасочување кон локално произведена храна, со цел да се намали зависноста од увоз и гориво за транспорт.
„Опција нула“: што значи во пракса
„Опција нула“ е стар кризен план од времето на „Специјалниот период“, кој предвидува живот на островот при целосно пресушување на увозот на нафта. Во сегашната верзија, тоа значи: остро рангирање на потрошувачите на гориво, ограничување на движењето, радикално кратење на сите „неесенцијални“ активности и фактичко замрзнување на делови од економијата за да се одржат во живот болниците, водоснабдувањето и основното производство на храна.
Според изјавите на претседателот Мигел Дијас-Канел и неговиот заменик Оскар Перес-Олива Фрага, горивото се насочува исклучиво кон „есенцијални служби“ како здравство, електрични централи, дистрибуција на храна, додека сè „што не е примарна потреба мора да застане“. Во некои провинции, рафинерии работат „на гравитација“, само за минимална дистрибуирана генерација, а локалните власти зборуваат за „окупирана територија“ во која секоја активност се преиспитува дали вреди еден литар дизел.
Затворени хотели, скратена настава и тивка Хавана
За да заштеди гориво, Куба го скратува работниот ден и недела во државните фирми, ги ограничува часовите со физичко присуство во училиштата и универзитетите и ги редуцира линиите на јавен превоз. Дел од хотелите за туристи се затвораат, а гостите се реалоцираат во помал број објекти за да се намали потрошувачката на струја и дизел за генератори.
Улиците на Хавана се невообичаено тивки, со многу помалку автомобили и автобуси, а долгите редици пред бензинските пумпи се претвораат во нова нормала – со проценки дека резервите се сведени на неколку дена нормална потрошувачка.
Паралелно, дел од хируршките интервенции во болниците се одложуваат, а лекарите предупредуваат на недостиг од лекови, амбулантни возила и персонал, бидејќи системот работи на режим на преживување.
Како дојде Куба до оваа точка
Кризата е директно засилена по операцијата на САД во јануари, со која беше уапсен венецуелскиот лидер Николас Мадуро – човекот преку кого Куба години добиваше евтина нафта – и по новата извршна уредба на Доналд Трамп која предвидува казнени царини за секоја земја што ќе ѝ продаде гориво на Хавана. Така, Вашингтон не ја санкционира само Куба, туку и сите потенцијални снабдувачи, со цел островот да остане без енергенси.
Резултатот е синџир: рекордни рестрикции на струја, колапс на јавниот превоз, затворени хотели и суспендирани летови бидејќи Куба не може да обезбеди керозин за авионите. Обединетите нации и експертите за човекови права предупредуваат дека оваа комбинација на енергетска блокада и внатрешни мерки за „Опција нула“ ризикува да ја турне земјата во целосен хуманитарен колапс.