Skip to content
Ормускиот теснец повторно се отвори за комерцијални бродови, а лидерите на Франција, Италија, Велика Британија и Германија на 17 април го поздравија тој развој како важен сигнал за смирување на кризата што со недели го потресуваше глобалниот енергетски и трговски систем. По состанокот во Париз, Емануел Макрон, Џорџа Мелони, Кир Стармер и Фридрих Мерц порачаа дека повторното отворање е добредојдено, но дека вистинската цел мора да биде трајна, целосна и безусловна слобода на пловидба низ еден од најчувствителните морски премини во светот.
Суштината на нивната порака е дека ова не смее да остане само привремено олеснување. Макрон побара „целосно, итно и безусловно“ отворање на теснецот, додека заедничката европска позиција беше дека таму не смее да има ниту патарини, ниту ограничувања за комерцијалниот сообраќај. Таквиот став покажува дека европските лидери не сакаат само да ја поздрават веста, туку и јасно да стават до знаење дека Ормус не смее повторно да стане алатка за геополитички притисок и економски шокови.
Во исто време, Париз и Лондон не се задржаа само на политичка порака. Франција и Велика Британија веќе туркаат план за меѓународна мисија за заштита на слободата на навигација, а Стармер изјави дека повеќе од десетина држави се подготвени да придонесат со капацитети. Според најавите, во Лондон следната недела треба да се одржи воена планска конференција, што значи дека Европа, и покрај денешното олеснување, не смета дека кризата е завршена. Напротив, отворениот теснец засега се чита како можност за стабилизација, а не како гаранција дека ризикот е поминат.
Тоа е и логично ако се знае колкава е тежината на овој поморски коридор. Преку Ормускиот теснец минува околу една петтина од светските текови на нафта и гас, па секое негово затворање или ограничување веднаш се претвора во удар врз цените, транспортот и енергетската сигурност. Затоа реакцијата на четворицата лидери не е само дипломатска гестикулација, туку обид Европа да покаже дека не сака повеќе да ја чека следната блокада неподготвена.
Сепак, и по денешното поздравување на отворањето, останува јасно дека стабилноста сè уште е кревка. Додека Иран и САД објавија дека комерцијалниот сообраќај е обновен, американската блокада на ирански бродови и пристаништа останува на сила до финализирање на поширок договор. Токму затоа и европската порака од Париз беше внимателна: добрата вест е што теснецот е отворен, но вистинската сигурност ќе постои дури кога слободната пловидба ќе престане да зависи од дневни договори, кризни прекини на огнот и нови закани од ескалација.