Мицкоски продолжува да ја тера приказната дека не ни треба ЕУ

Од Минхенска безбедносна конференција, премиерот повторно ја спакува европската тема во речник што звучи проевропски, а функционира како кочница: Македонија, вели, не бара „чуда“, туку „заслужена и предвидлива европска иднина“ и крај на „процесот без крај“. На хартија тоа е рационално барање – никој не сака вечни преговори. Но, кога се стави во контекст на домашните позиции на владата и претседателката, оваа фраза добива второ значење: предвидливоста се преведува во „гаранции“ што институционално тешко се испорачуваат, а без нив – нема ниту уставни измени, ниту реален напредок. Така, „Европа да“ останува парола, а членството станува условено со невозможни претпоставки.

Во Минхен, Мицкоски ја повтори тезата дека „на Македонија и на регионот не им треба процес без крај“, туку процес што ќе ја вреднува работата и реформите. Истовремено, протоколот на посетата што го соопштува владата покажува дека евроинтеграциите се третираат како една од темите на агендата, но не како итна обврска со рокови: во ист пакет се и средби за инвестиции, и трансатлантски пораки, и средби со американски и европски соговорници. Најавите за „убави вести“ и „пријатни изненадувања“ звучат повеќе како домашна ПР-рамка отколку како конкретна европска агенда со јасни чекори.

Токму тука почнува проблемот со пораката „предвидлива иднина“. Во македонскиот случај, „непредвидливоста“ не доаѓа од Брисел како администрација, туку од политичкиот факт дека проширувањето е процес со многу влезови: извештаи, кластери, едногласност, и – најважно – можност секоја членка да ја користи својата позиција за блокада. Владата ја претвора таа реалност во аргумент дека правилата треба да се сменат за Македонија да продолжи. А кога правилата не се менуваат, се продава заклучок: „ние не сме виновни, процесот е расипан“.

Домашната линија го прави тој „код“ уште појасен. На 29 јануари 2026, од говорница во Собранието, премиерот ја врза европската агенда со два услови: уставни измени нема да има додека не се обезбедат загарантирани права за Македонците во Бугарија и додека не се добијат гаранции дека државата нема повторно да се соочи со „омаловажувања“ и „билатерални вета“ на патот кон ЕУ. Оваа формулација е политички привлечна, затоа што ја става државата во позиција на жртва на неправда. Но, истовремено ја подигнува пречката на ниво што практично го замрзнува процесот: ниту Европската унија, ниту која било поединечна членка не може лесно да даде гаранции што ќе ја укинат политичката природа на одлучувањето во иднина.

Паралелно, јавната комуникација добива уште една „обвивка“: идејата да се фокусираме на европски стандарди без да го правиме членството централна политичка цел. Во анализа објавена во февруари, Вистиномер го третира концептот „да се апстрахираме од статусот членство“ како порака до јавноста да не очекува реално продолжување на евроинтеграциите на недефиниран рок, освен ако претходно не се добијат гаранции од ЕУ и Софија. Во пракса, тоа е најмеката можна форма на истата теза што циркулира во јавноста како „не ни треба ЕУ“: не се отфрла Европа како вредносен модел, туку се релативизира членството како цел што бара акција сега.

Затоа пораките од Минхен, иако формално проевропски, лесно се читаат како продолжение на стратегијата на одложување. Мицкоски во деновите на конференцијата разговара со претседателот на Европски совет, Антонио Кошта, при што повторува дека Македонија е посветена на европскиот пат, но бара процес „без билатерални условувања“. Токму тука е клучната политичка контрадикција: ако условувањата се реалност на ЕУ-процесот, а владата бара нивно исчезнување како предуслов за придвижување, тогаш условот станува алатка за статус кво. Во исто време, владината агенда од Минхен ја потенцира трансатлантската нишка и присуството на американски фактори, со јасен сигнал дека државата ќе ја бара својата „предвидливост“ и преку други партнери, не само низ европскиот механизам.

Во тој контекст, тезата „процес без крај“ функционира како домашна политичка одбрана. Таа ја префрла тежината од прашањето „што правиме ние за да се придвижиме“ кон прашањето „што прави Европа за да ни докаже дека вреди“. И кога се повторува доволно долго, резултатот е промена на очекувањата кај јавноста: членството се претвора во далечна, условена надеж, а европеизацијата во внатрешна реторика што може да трае бесконечно без мерливи европски пресвртници.

Така, Минхен не донесе нова европска политика, туку нова верзија на старата рамка: Македонија „заслужува“, Европа „должи“, а конкретниот чекор што е на маса – уставните измени – се става во фрижидер додека не се добијат гаранции што никој не може да ги потпише како трајна полиса. Прашањето што останува не е дали Македонија сака Европа, туку дали власта сака членство како конкретен процес со цена и рокови, или сака европски речник што добро звучи додека времето работи во корист на политичката комоција.