Skip to content
На прв поглед, тоа се религиозни сцени, библиски мотиви, светци, ангели и небесни знаци. Но кога денешното око ќе се задржи малку подолго на некои стари слики, во облаците, светлината и чудните форми почнува да гледа нешто друго – летечки чинии, вонземски присуства и рани „докази“ за средби со непознатото.
Токму на оваа тенка линија меѓу историјата на уметноста и современата НЛО-фантазија се движи приказната за седум дела од европското сликарство што со децении ги возбудуваат љубителите на мистерии. Artnet ги собира како пример за тоа како старите мајстори, свесно или не, создале сцени што денес лесно се читаат низ јазикот на вонземјани, вселенски летала и „неидентификувани воздушни феномени“. Но во повеќето случаи, историскиот контекст кажува нешто многу поинтересно од едноставната теза дека „сликарите виделе НЛО“.
Едно од најпознатите дела во оваа категорија е „Мадона со свети Џованино“, слика што често се нарекува и „Мадона со НЛО“. Во горниот десен дел од композицијата има темен објект на небото, а зад Марија се гледа човек со куче кој гледа кон него. За современите теоретичари на вонземјани, тоа е доволно за да се отвори приказна за летечка чинија. За историчарите на уметноста, поверојатно станува збор за облак со светлина или ангелска појава, мотив што често се среќава во сцени на Рождество и Обожување.
Сличен ефект има и „Благовештение со свети Емидиј“ на Карло Кривели од 1486 година. Од небото кон Марија паѓа тенок зрак светлина, речиси како ласер, што во модерното читање лесно станува „сигнал од летало“. Но Националната галерија во Лондон го објаснува делото како сложена ренесансна сцена на Благовештението, во која архангелот Гаврил ѝ ја носи веста на Богородица, а свети Емидиј е вметнат како локален заштитник на Асколи Пичено. Тој „зрак“ не е технолошка фантазија, туку визуелен јазик за Светиот Дух и чудесното зачнување.
Во „Крштевањето Христово“ на Аерт де Гелдер, насликано околу 1710 година, НЛО-читањето е уште посилно затоа што над сцената се појавува голем светол диск од кој паѓаат зраци врз Христос и Јован Крстител. Делото се чува во Фицвилијам музејот во Кембриџ и е библиска сцена од холандскиот барок, а не таен запис за вонземска посета. Во христијанската иконографија, светлината од небото е симбол на божественото присуство, но во ерата на научната фантастика истата форма лесно добива ново значење.
Можеби најдраматичниот пример не е класична религиозна слика, туку дрворезот на Ханс Глазер за небесниот феномен над Нирнберг од 1561 година. Во него небото е полно со сфери, крстови, цилиндри и чудни форми што изгледаат како воздушна битка. За уфолозите, тоа е еден од најстарите визуелни записи за НЛО-настан. За скептиците и историчарите, поверојатно станува збор за атмосферски феномен, религиозна интерпретација или визуелна сензација типична за печатените летоци од 16 век.
Овие дела не се интересни затоа што докажуваат дека ренесансните и барокните сликари гледале летечки чинии. Тие се интересни затоа што покажуваат како секоја епоха ја чита уметноста со сопствен речник. Средниот век и ренесансата гледале небесни знаци, ангели, чуда и божествена интервенција. Дваесет и првиот век, воспитан од филмови, вселенски програми, конгресни расправи за UAP и култура на заговори, во истите форми гледа летала, зраци и вонземски пораки.
Затоа приказната за „НЛО во старите слики“ повеќе зборува за нас отколку за самите сликари. Таму каде што старите мајстори користеле симболи за верата, стравот, судбината и чудото, модерниот гледач често бара технологија. Наместо ореол гледа светлосен објект, наместо божествен зрак гледа ласер, наместо апокалиптичен знак гледа воздушна битка.
Во тоа е и силата на овие дела. Тие преживуваат затоа што дозволуваат нови читања, дури и кога тие читања се погрешни, претерани или повеќе поп-културни отколку научни. Уметноста не мора да крие вонземјани за да остане мистериозна. Доволно е што по пет или шест века уште нè тера да гледаме нагоре и да се прашуваме што, всушност, гледаме.
