Skip to content
Правосуден испит на албански денеска во Скопје не остана само студентско барање, туку прерасна во поширок политички и институционален судир, откако протестниот марш од центарот на градот заврши пред Министерството за правда со пораки дека Законот за употреба на јазиците не се спроведува, барања за оставка од министерот Игор Филков и ново отворање на старата дилема дали станува збор за право што веќе постои или за прашање што допрва треба законски да се расчисти. Според организаторите, маршот бил организиран како реакција на неможноста правосудниот испит да се полага и на албански јазик, а во ист ден Владата, Министерството и албанскиот политички блок испратија различни, често спротивставени пораки.
На протестот учествуваа студенти што бараа почитување на Законот за јазиците и рамноправност при полагањето на правосудниот испит, со став дека ова не е само академско, туку и прашање на еднакви права. Дел од медиумите пренесоа дека протестот бил поддржан од студенти од Државниот универзитет во Тетово, Универзитетот „Мајка Тереза“ и Југоисточна Европа, а на маршот се носеле транспаренти со пораки против институционална дискриминација и со барање законот да не се допира.
Од Министерството за правда возвратија дека го почитуваат правото на протест, но оценија дека денешниот марш покажал обид за манипулација од политички структури. Ресорот останува на ставот дека правосудниот испит се спроведува според важечката законска рамка и дека станува збор за стручен, а не управен испит, при што законите за влез во правосудството бараат активно познавање на македонскиот јазик. Премиерот Христијан Мицкоски, пак, уште пред протестот изјави дека Владата формирала група уставни експерти за да најде решение што ќе биде уставно и во согласност со меѓународните стандарди, посочувајќи дека тука се судираат општите одредби од Законот за јазиците и специјалниот закон за правосуден испит, како и забелешките на Венецијанската комисија за билингвалноста во правосудниот систем.
Во меѓувреме, протестот брзо стана и арена за пресметка во албанскиот политички кампус. ДУИ преку Арбр Адеми тврдеше дека законот е јасен, а дека проблемот е во недостигот од волја кај Владата и кај министерот за правда. ВЛЕН, од своја страна, изрази поддршка за студентите, но ја искористи темата за да ја нападне ДУИ дека токму таа, иако со години имала министри во Правда, не го решила проблемот. Дополнителен тон даде и Изет Меџити, оценувајќи дека Законот за употреба на јазиците е „половичен“ и дека затоа создава половични решенија. Така, протестот што почна како барање за испит на албански јазик заврши како огледало на старата битка кој навистина ја претставува албанската кауза, а кој само ја користи кога ќе избие криза.
Пошироката слика покажува дека спорот е постар од денешниот марш. Народниот правобранител, според ТВ21, веќе отворил иницијатива за усогласување на законите што се однесуваат на правосудниот испит, нотаријатот и сродните професии, со образложение дека Законот за употреба на јазиците, донесен во 2019 година, не бил применет во пракса во овој дел. Токму затоа денешниот протест не е само притисок врз Министерството за правда, туку и сигнал дека нерешената правна колизија одново излегува на улица секогаш кога институциите ќе избегнат јасен и одржлив одговор.