Преголема е цената на војната во Газа – милијарди, разурнување и генерациска штета

Преголема е цената на војната во Газа, а низ бројки се прикажува економската, воената и хуманитарната димензија на конфликтот, поврзувајќи ги трошоците за војување со масовното уништување, високата смртност и долгорочната цена за обновата на енклавата.

Војната во Газа од октомври 2023 година значела огромни трошоци во пари и човечки ресурси, при што се посочува бројка од повеќе од 72.000 убиени Палестинци, а се споменуваат и независни проценки дека бројот може да биде поголем од 75.000. Во истиот контекст, текстот ја врзува финансиската цена со последиците од уништувањето на институции, гладот и ширењето на сиромаштијата.

Најконкретната финансиска рамка во анализите доаѓа од Банката на Израел, која, според Al Jazeera, вкупниот економски товар на војната го проценува на околу 352 милијарди шекели (112 милијарди долари). Во таа сума влегуваат приближно 243 милијарди шекели директни одбранбени трошоци, 33 милијарди за компензациски фонд за имот, 57 милијарди цивилни расходи и 19 милијарди шекели за камати. Оваа структура покажува дека цената не е само на фронтот, туку и во државниот буџет, компензациите и финансирањето на долгот.

Поранешниот главен воен економски советник на израелската армија, Гил Пинхас, во почетокот на 2025 година ја проценил цената на војната во Газа изолирано на 150 милијарди шекели (48 милијарди долари), со просек од околу 300 милиони шекели дневно. Во делот за муниција, Пинхас споменал 340 милијарди шекели потрошени за муниција од почетокот на војната, но и дека не целата таа сума значи веќе употребено вооружување, бидејќи дел се однесува на набавки од домашни производители.

Огромен дел од цената е поврзан со луѓето што се извлечени од цивилната економија. Околу 465.000 израелски резервисти, повеќе од 300.000 биле распоредени во Газа во првата година од војната, покрај 170.000 активни припадници. Според израелското министерство за финансии, околу 70 милијарди шекели биле потрошени само за резервните сили, додека одржувањето на редовната армија во 2025 година било проценето на 15,37 милијарди шекели. Банката на Израел, според анализата, проценува дека еден месец служба на резервист чини околу 38.000 шекели изгубено производство.

Според извештајот и податоците на Costs of War на Универзитетот Браун за 2025 година, САД од 7 октомври 2023 година обезбедиле околу 21,7 милијарди долари во воена помош за Израел, а дополнително американските операции поврзани со поддршка на Израел во Јемен, Иран и поширокиот Блиски Исток чинеле меѓу 9,65 и 12,07 милијарди долари, што ја носи вкупната американска цена на меѓу 31,35 и 33,77 милијарди долари.

На крајот, најтешката бројка во анализите не е воена, туку поствоена: Обединетите нации, како што пренесуваат медиумите проценуваат дека обновата на Газа би траела децении и би чинела околу 70 милијарди долари, во услови кога се наведува дека мнозинството згради се уништени, а целото население од 2,3 милиони луѓе се соочува со „екстремно, мултидимензионално осиромашување“. Токму тука бројките престануваат да бидат апстракција и стануваат мерка за долгорочна општествена пустош.