Skip to content
Американскиот претседател Доналд Трамп и рускиот претседател Владимир Путин разговарале за можен времен прекин на огнот во Украина, поврзан со одбележувањето на Денот на победата во Русија на 9 мај, но засега нема договор што би значел трајно запирање на војната.
Трамп изјави дека со Путин имал „многу добар разговор“ и дека предложил „мал прекин на огнот“ во Украина, оценувајќи дека рускиот претседател би можел да прифати таква иницијатива. Според Кремљ, разговорот траел повеќе од 90 минути, а Путин предложил привремено примирје за време на руските прослави на 9 мај.
Рускиот претседател, според неговиот советник Јуриј Ушаков, ја изразил подготвеноста на Москва да прогласи краток прекин на огнот, додека Трамп позитивно реагирал на идејата. Разговорот, според информациите од Москва и Вашингтон, не бил ограничен само на Украина, туку ја опфатил и кризата со Иран, при што Путин понудил руска улога околу иранскиот збогатен ураниум. Трамп изјави дека му порачал на Путин оти повеќе би сакал тој да се вклучи во завршување на војната во Украина.
Предлогот за примирје доаѓа во момент кога мировните напори се повторно во застој. Москва не прифаќа целосен и безусловен прекин на огнот по сегашната линија на фронтот, додека Киев ги отфрла руските барања за територијални отстапки, особено во Донбас. Украинската страна досега повеќепати предупредуваше дека краткорочните руски примирја можат да бидат искористени за прегрупирање на силите, а не како реален чекор кон мир.
Киев има причина за претпазливост и поради претходни искуства. Украина тврди дека Русија прекршила претходни прогласени примирја, вклучително и за време на православниот Велигден, кога според украинските власти биле регистрирани повеќе од 400 прекршувања. Затоа, за Украина клучното прашање не е дали Москва ќе објави симболично затишје за 9 мај, туку дали постои механизам за проверка, гаранции и реална политичка волја за подолг прекин на борбите.
Русија, пак, го врзува можниот прекин на огнот со Денот на победата, еден од најважните датуми во официјалната руска политичка и историска симболика. Оваа година прославата во Москва се одржува во услови на секојдневни украински удари со дронови врз руска територија и инфраструктура, што според западни извештаи веќе влијае врз безбедносните подготовки за парадата.
Трамп настапи оптимистички, велејќи дека верува оти решение за војната може да се најде релативно брзо. Но, западни извештаи укажуваат дека позициите на Москва и Киев остануваат далеку од договор. Путин и натаму инсистира Украина да се откаже од дел од територијата што Русија ја контролира, додека претседателот Володимир Зеленски доследно одбива територијални отстапки како услов за мир.
Воениот контекст исто така не покажува брз пат кон договор. Русија тврди дека ја задржува иницијативата на фронтот, но независни процени и извештаи од теренот покажуваат ограничени придвижувања, високи загуби и исцрпеност на двете страни. Истовремено, украинските дронови продолжуваат да гаѓаат индустриски, логистички и енергетски цели во Русија, додека руските напади врз украински градови и инфраструктура не престануваат.
Разговорот Путин-Трамп ја враќа американско-руската линија во центарот на дипломатската сцена, но и го отвора старото прашање за улогата на Украина во преговорите за сопствената иднина. Засега нема најавен разговор меѓу Трамп и Зеленски, иако извори блиски до украинската претседателска администрација наведуваат дека тоа може да се промени во секој момент.
Можниот прекин на огнот за 9 мај затоа во оваа фаза повеќе личи на ограничен политички сигнал отколку на мировен договор. Тој може да ја намали интензивноста на борбите неколку дена, но не ги решава главните прашања: територијата, безбедносните гаранции, контролата на примирјето и улогата на Украина во секој договор што би се постигнувал меѓу Вашингтон и Москва.