Skip to content
Раст на цените на горивата веќе не е само пазарна вест, туку политичко и социјално прашање во регионот, откако Босна и Херцеговина и Хрватска активираа ограничувања, инспекции и контролни механизми за да го ублажат ударот врз граѓаните и стопанството. Причината е новиот нафтен шок поврзан со конфликтот на Блискиот Исток, кој ги крена глобалните цени на суровата нафта и горивата, а балканските влади веќе реагираат со интервенции за да спречат ценовен бран што брзо би се прелеал и врз храната, транспортот и земјоделството.
Во Босна и Херцеговина, според податоците, дизелот на многу бензински пумпи се движи околу 3,30 конвертибилни марки за литар, бензинот околу 2,79 марки, а плинот околу 1,49 марки. Федералното министерство за трговија потсети дека и натаму важи ограничувањето на маржите, со максимум од 0,25 марки по литар во малопродажба и 0,06 марки во големопродажба. Во Република Српска, пак, владата воведе слично ограничување на маржите за нафтените деривати и засилени инспекции, со образложение дека растот на горивата директно ја турка нагоре и цената на основните производи.
Во Хрватска, владата веќе ја врати регулацијата на максималните цени и двонеделниот модел на пресметка, со што евро-суперот е ограничен на 1,50 евра за литар, а евро-дизелот на 1,55 евра. Но и покрај таа заштитна рамка, таму веќе се бележи раст на цените на храната и притисок врз дел од пазарот, особено кај помалите снабдувачи. Дополнително, ограничувањето за т.н. син дизел предизвикува незадоволство кај земјоделците, кои предупредуваат дека количините не се доволни во чувствителен период за производството.
Поширокиот проблем е што регионот не се брани само од локално поскапување, туку од глобален енергетски потрес. Ројтерс објави дека Брент накратко достигнал 119 долари за барел, додека физичкиот пазар на горива и дизел во Европа бележи рекордни нивоа, со сериозни нарушувања во снабдувањето поради ударите врз енергетската инфраструктура и притисокот врз Ормускиот Теснец. Тоа значи дека владините ограничувања можат да го забават ударот, но не и целосно да ја оттурнат кризата, особено ако геополитичката нестабилност продолжи и во следните недели.