Skip to content
Конференцијата за обнова на Украина (КОУК) стана традиција од почетокот на војната во 2022 година. Претходно се одржа во Лугано, Лондон, Берлин и Рим. Овој пат во Гдањск (25-26/06) беа подготвени повеќе од 160 договори, во вредност од над 10 милијарди евра, за поддршка на одбраната, бизнисот и регионалниот развој.
*Ласло Андор
Три договори беа потпишани со Европската инвестициска банка (ЕИБ) во вредност од 470 милиони евра, додека Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) потпиша пакет договори што опфаќаат повеќе од 500 милиони евра финансирање.
Начинот на кој ќе се финансира реконструкцијата ќе го одреди обликот на повоениот капитализам во Украина за една деценија или една генерација. Јавните финансии играат клучна улога во мобилизирањето на приватниот капитал каде што е достапен, или во замена за него каде што не е достапен. Бидејќи војната е во својата петта година, може да се очекува целосната реконструкција да трае двојно подолго, дури и ако меѓународните партнери останат посветени колку што е потребно. Без сомнение, обновата на Украина е стратешко прашање за иднината на Европа.
Реконструкцијата не е само прашање на финансии. Прашањето за човечките ресурси премногу често се игнорира. Додека собирањето на соодветна количина на финансии ќе бара континуиран напор, обновата на човечкиот капитал во Украина ќе биде уште потешко. Земјата претрпе демографска катастрофа по руската инвазија во 2022 година. На Украина ќе ѝ треба стратегија за справување со намалувањето на населението, јазот во вештините и нерамнотежата во работната сила, како и за справување со физичките и психосоцијалните последици од војнатa.
Во Гдањск, делегацијата на Украина ја предводеше премиерката Јулија Свириденко. Само по себе, отсуството на претседателот Зеленски не ја оштети конференцијата, но сигнализира подлабок (и веројатно продлабочен) јаз меѓу Полска и Украина. Премиерот Доналд Туск, кој беше домаќин на настанот во неговиот роден град, неодамна се потруди да ги израмни односите, но вистинското враќање кон добра духовна соработка нема да биде можно без Украина да го корегира својот пристап кон сеќавањето на Втората светска војна.
До времето на конференцијата во Гдањск, Украина ја доби првата транша (3,2 милијарди евра) од заемот на ЕУ од 90 милијарди евра за Украина, кој ќе биде потрошен пред сè за одбрана и безбедност, но исто така и за енергетска отпорност. Овој потег беше овозможен со промената на владата во Унгарија. Од друга страна, новиот премиер на Унгарија, Петер Маѓар, беше заинтересиран да ги намали изгледите за забрзано пристапување на Украина во ЕУ, кога беа изготвени заклучоците на Европскиот совет (19/06).
Конференцијата се одржа кога вестите од бојното поле имаа тенденција да бидат поповолни за Украина. Во последните месеци, Украина смело продолжи со нападите врз инфраструктурата длабоко на руска територија и го намали рускиот капацитет за снабдување на Кримскиот полуостров. Киев објави 40-дневна операција – на чело на Службата за државна безбедност (SBU) на Украина – за да изврши притисок врз Русија да ја заврши својата војна. Зеленски ѝ се закани на Белорусија со последици во случај да не ја повлечат комуникациската опрема која наводно е таму за да им помогне на руските беспилотни летала.
Во пресрет на конференцијата во Гдањск, FEPS го објави вториот том од книгата првично насловена како „Европа и војната во Украина“ (2023). Ажурираниот том вклучува поглавја за перспективите на Украина за пристапување во ЕУ, глобалните последици од војната и еволутивната безбедносна и одбранбена стратегија на ЕУ. Оригиналниот англиски и двата тома на украински јазик се достапни на веб-страницата на FEPS.
*Ласло Андор е унгарски економист, поранешен еврокомесар за вработување, социјални прашања и инклузија во Европската комисија од 2010 до 2014 година, а денес е генерален секретар на Фондацијата за европски прогресивни студии (FEPS)
