Skip to content
Косово за нешто повеќе од четири месеци регистрира 147 потврдени случаи на морбили, повеќе од двојно од вкупниот број во цела 2025 година. Само во последната недела се потврдени уште десет случаи, додека здравствените власти ја засилуваат вакцинацијата на деца кои ја пропуштиле МРП-вакцината. Развојот на епидемиолошката состојба во соседството добива дополнителна тежина и за Македонија, каде опфатот со првата доза на МРП во 2025 година падна на само 62,7 проценти.
Според Националниот институт за јавно здравје на Косово, од 16 април до 24 август годинава се потврдени 147 случаи на мали сипаници. Најмногу заболени има во Приштина 49, по што следуваат Косово Поле со 35 и Урошевац со 13 случаи. Во Обилиќ се регистрирани девет, во Липљан осум, а во Качаник седум случаи.
Заболени има и во повеќе други општини, што покажува дека случаите веќе не се ограничени на една локална точка. Само во последната недела се регистрирани десет нови случаи.
Како одговор на ширењето на заразата, во последните три недели вакциналните тимови во Приштина, Косово Поле, Урошевац, Обилиќ, Вучитрн и Србица ги засилиле активностите. Со МРП-вакцина дополнително биле опфатени 504 деца кои доцнеле со вакцинацијата според редовниот календар. Косовскиот институт ги повика родителите да го проверат вакциналниот статус на децата и лицата со висока температура, исип, кашлица, течење на носот или конјунктивитис веднаш да се јават во здравствена установа.
Во Македонија нема пријавени морбили во јули, но опфатот е далеку под потребниот
Последниот јавно достапен месечен билтен на Институтот за јавно здравје, кој се однесува на јули 2026 година, не регистрира случаи на морбили меѓу вакцино-превентабилните заболувања. Во тој месец биле евидентирани девет такви случаи, четири на вирусен хепатит Б, три на голема кашлица и два на заразни заушки. Тоа значи дека во јули во официјалната евиденција нема пријавени мали сипаници, но августовските податоци сè уште не се објавени во месечен билтен.
Многу понеповолен е податокот за имунизацијата.
Според годишниот извештај на ИЈЗ, во 2025 година опфатот со првата доза на МРП-вакцината во Македонија изнесувал само 62,7 проценти. Една година претходно бил 72,7 проценти. Над препорачаните 95 проценти опфат со првата доза бил постигнат само на подрачјето на Свети Николе.
Од 19.369 деца кои подлежеле на вакцинација со МРП, во текот на годината 7.215 не биле опфатени. Од нив, 2.860 биле на подрачјето што го покрива ЦЈЗ Скопје, а 1.294 на подрачјето на ЦЈЗ Куманово.
Подобра, но сè уште недоволна е состојбата со втората доза. Опфатот со МРП-ревакцинација во 2025 година изнесувал 84,7 проценти, во споредба со 79,1 процент во 2024 година. И ова ниво останува под прагот од 95 проценти што здравствените институции го сметаат за потребен за стабилна колективна заштита.
ИЈЗ предупредува на акумулација на осетливо население
Македонскиот Институт за јавно здравје во својот извештај не го третира нискиот МРП-опфат само како статистички проблем. Институтот предупредува дека повеќегодишната ниска вакцинација доведува до акумулација на население осетливо на инфекција и до значително зголемен ризик од појава и ширење епидемии, вклучително и од мали сипаници.
ИЈЗ оценува дека опфатот од 62,7 проценти е далеку под нивото потребно за колективен имунитет и претставува индикатор за зголемена можност за епидемиско ширење. Меѓу препораките се итни и таргетирани активности, повикување на пропуштените деца, теренска вакцинација и засилена комуникација со родителите, со цел опфатот да достигне најмалку 95 проценти.
Токму затоа растот на морбилите во Косово е релевантен и за Македонија. Географската близина сама по себе не значи дека заразата ќе се пренесе преку границата, но кај болест со исклучително висока заразност, голем број невакцинирани лица ја намалува заштитата доколку се појави увезен случај.
Светската здравствена организација ги вбројува морбилите меѓу најзаразните заболувања кај луѓето. Едно заразено лице може да зарази до 18 невакцинирани лица, а вирусот може да остане активен во воздухот или на површини до два часа. СЗО препорачува најмалку 95 проценти опфат со две дози вакцина во секоја заедница за да се спречат епидемии.
Во Македонија МРП-вакцината е дел од задолжителниот календар за имунизација. За децата кои пропуштиле доза постои и календар за дополнителна, односно „catch-up“ имунизација, а вакциналниот статус може да се провери преку надлежните здравствени служби и вакцинални пунктови.
