Сончевото затемнување ги сопре градовите доволно за Земјата да „замолчи“

Кога Месечината целосно го покри Сонцето на 8 април 2024 година, дел од градовите во САД и Канада не станале само потемни, туку и сеизмички потивки. Ново истражување претставено на годишниот состанок на Seismological Society of America во 2026 година покажува дека во урбаните средини низ патеката на целосното затемнување бил забележан пад на вибрациите во земјата што вообичаено ги создава човечката активност.

Истражувањето го водел Бенџамин Фернандо, сеизмолог и планетарен научник од Универзитетот „Џонс Хопкинс“. Тој бил во град во Охајо за време на затемнувањето и забележал дека околината одеднаш станала потивка. Подоцна решил да провери дали тој впечаток може да се види и во сеизмичките податоци.

Сеизмичкиот шум не доаѓа само од земјотреси или природни процеси. Дел од него го создаваат автомобилите, градежните работи, рударството, концертите, спортските настани и секојдневното движење на луѓето. Тие активности произведуваат мали вибрации што се пренесуваат низ земјата и можат да се регистрираат на сеизмолошките станици.

Фернандо анализирал податоци од неколку стотици сеизмолошки станици за април 2024 година. Во градовите што биле директно во патеката на целосното затемнување, нивото на сеизмички шум најпрво благо пораснало пред почетокот на целосната фаза, потоа јасно се намалило додека Сонцето било целосно покриено, а по завршувањето на затемнувањето повторно се зголемило, во некои случаи и над месечниот просек.

Таквиот образец бил забележан во градовите, но не и во руралните средини. Не се појавил ниту во урбани места што биле многу блиску до целосно затемнување, но не биле во патеката на тоталитетот. Како пример, Фернандо го наведува Њујорк, каде што затемнувањето достигнало 97 проценти, но во сеизмичките податоци не бил забележан ист таков пад.

Објаснувањето што го нуди истражувањето е поврзано со однесувањето на луѓето. Во градовите каде што затемнувањето било целосно видливо, секојдневниот ритам кратко се прекинал: луѓето застанале, излегле да го гледаат феноменот или го намалиле движењето. Бидејќи урбаните средини постојано создаваат вибрации, и кратка пауза во активноста може да се види во податоците.

Слична појава беше регистрирана и за време на ковид-затворањата во 2020 година, кога намаленото движење на луѓето доведе до глобален пад на човечки создадениот сеизмички шум. Тогаш повеќе истражувања покажаа дека ограничувањата на движењето ја намалиле бучавата во земјината кора, особено во урбаните средини и во близина на патишта, индустрија и други извори на активност.

Новото истражување ја допира и честата заблуда дека затемнувањата можат да предизвикаат земјотреси. Податоците што ги анализирал тимот не даваат поддршка за такво тврдење. Во овој случај, затемнувањето не ја раздвижило Земјата, туку кратко го намалило шумот што го создаваат луѓето.

Истражувањето е претставено како дел од годишниот состанок на Seismological Society of America, а неговиот фокус е на тоа како големи јавни настани можат да остават мерлива трага во сеизмолошките податоци. Во вакви случаи, сеизмологијата не ја следи само активноста на Земјата, туку и начинот на кој градовите се движат, застануваат и повторно се враќаат во својот ритам.