Skip to content
Србија вежба со НАТО во базата „Југ“ и на полигонот „Боровац“ кај Бујановац, каде почна првата заедничка воена вежба меѓу Војската на Србија и Алијансата, со околу 600 учесници од Србија и вооружените сили на Италија, Романија и Турција, додека воените планери и набљудувачи доаѓаат од повеќе земји, меѓу кои САД, Велика Британија, Германија, Франција и Црна Гора.
Вежбата носи симболичен наслов „НАТО–Србија“ и ќе трае до 23 мај. Според Министерството за одбрана на Србија, станува збор за тактичка вежба во организација на Командата на Копнената војска и Командата на здружените сили на НАТО од Неапол. Раководител на вежбата е полковник Бранислав Стевановиќ, заменик-командант на Третата бригада на копнената војска.
Ова не е само воена активност на полигон, туку политички чувствителен сигнал од Белград. Србија формално ја задржува политиката на воена неутралност, но во исто време изведува заедничка вежба со НАТО, организација кон која српската јавност има сложен и често негативен однос поради бомбардирањето во 1999 година. Токму затоа секоја ваква соработка се чита и низ безбедносна, и низ историска, и низ политичка призма.
Според претходните најави од НАТО-командата во Неапол, вежбата се одржува на покана на Србија и со почитување на нејзината политика на воена неутралност. Таа формулација е важна за Белград, бидејќи власта сака да покаже дека соработката со Алијансата не значи напуштање на неутралноста, туку практична воена координација во области како стабилност, интероперабилност и подготовка за меѓународни мисии.
Сепак, моментот ја прави вежбата уште позначајна. Србија последниве години ја засилува војската, вложува во дронови, вооружување и модернизација, а таквото вооружување предизвикува загриженост кај дел од соседите, особено во Хрватска, БиХ и Косово. Белград ги отфрла тврдењата дека тоа е закана, но регионалната недоверба останува силна.
Во тој контекст, вежбата со НАТО може да се чита на два начина. За едни, тоа е доказ дека Србија не е изолирана и дека може да соработува со западните безбедносни структури без формално членство. За други, тоа е обид на Белград да балансира меѓу Москва, Брисел и Вашингтон, додека дома ја одржува реториката на неутралност, а во пракса работи со Алијансата.
Локацијата кај Бујановац не е случајно безбедносно чувствителна. Југот на Србија, близината до Косово и присуството на базата „Југ“ ѝ даваат на вежбата дополнителна тежина, особено во време кога НАТО преку КФОР останува клучен безбедносен фактор на Косово, а односите меѓу Белград и Приштина и понатаму се нестабилни.
Затоа оваа вежба не треба да се чита како најава дека Србија се приближува кон членство во НАТО, туку како пример за нејзината двојна стратегија: воена неутралност на хартија, но практична соработка таму каде што тоа носи обука, политички сигнал и безбедносен канал со Западот.
На крајот, „НАТО–Србија“ е повеќе од назив на тактичка вежба. Тоа е тест за српската политика на балансирање: како да се задржи неутралноста, да не се прекинат врските со Русија, да се смири Западот и истовремено да се покаже дека Србија е фактор на стабилност, а не извор на нова регионална нервоза.
