Skip to content
Рекордната должина на обраќањето пред Конгресот не беше единствената причина поради која говорот на Доналд Трамп предизвика реакции. Во фокусот влезе и неговото тврдење дека ја „запрел војната“ меѓу Косово и Србија, формулација што звучи силно политички, но отвора сериозни прашања за фактографската точност и за тоа што точно претседателот на САД претставува како дипломатски успех.
Во говорот, Трамп настапи со поширока теза дека за краток период завршил повеќе конфликти, при што Косово и Србија ги вметна во истиот наратив за „запрени војни“. Проблемот со ваквата формулација е што односите меѓу Белград и Приштина и натаму се тензични, без мировен договор, со нерешен политички спор што трае со години и со периодични безбедносни ескалации, а не со јасно затворен конфликт како што сугерира политичката реторика.
Токму затоа, тезата за „запрена војна“ повеќе личи на политички брендирана интерпретација на претходните договори и посредувања, отколку на правно и дипломатски завршен процес. Да, постоеле американски иницијативи и договори за економска нормализација, но тие не се претвориле во конечен мировен договор меѓу двете страни. Разликата е суштинска: едно е посредувана деескалација или договор за одредени прашања, а друго е тврдење дека „војната е запрена“ како затворена историска епизода.
Говорот сам по себе беше историски по должина, со траење од околу еден час и 47 минути, со што Трамп повторно постави рекорд за најдолго претседателско обраќање до Конгресот во современата американска политичка практика. Но должината не ја намали поларизацијата: настапот беше проследен со силен партиски театар, поделени реакции во салата и пораки насочени и кон домашната публика пред изборната година.
Во таков контекст, балканската референца за Косово и Србија не е случајна. Таа се вклопува во обидот Трамп да се претстави како лидер што „затвора конфликти“ и произведува големи геополитички резултати. Но токму на Балканот, каде историјата и формулациите имаат тежина, ваквите изјави лесно стануваат спорни бидејќи јавноста препознава разлика меѓу трајно решение и привремена или политички пренагласена деескалација.
Дополнителна сенка врз настапот фрли и анкетниот контекст во САД. Во пресрет на обраќањето, анкета покажа дека значителен дел од американската јавност, вклучително и дел од републиканците, го доживува Трамп како понепредвидлив со возраста, додека неговиот рејтинг на одобрување останува низок и нестабилен. Тоа значи дека ваквите крупни тврдења за надворешнополитички успеси не се само порака кон светот, туку и дел од домашна политичка стратегија за враќање на авторитетот.