Skip to content
Министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски во јануари ја уверуваше јавноста дека Македонија нема причина за загриженост по американската одлука за пауза во издавањето иселенички визи за државјани од повеќе земји, меѓу кои и Македонија. Тогаш најави дека во следните шест месеци граѓаните можеби „позитивно ќе се изненадат“ од развојот на визната политика на САД кон земјава.
Неколку месеци подоцна, големото изненадување останува во сферата на политичката најава. Нема објавен договор, нема познат датум, нема формализирана американска одлука за олеснување на режимот и нема јасно објаснување што точно Владата преговарала, со кого и со каков исход.
Она што е јавно достапно е американската одлука со која од 21 јануари 2026 година Стејт департментот паузирал издавање иселенички визи за апликанти од листа на земји во која е наведена и Македонија, со појаснување дека туристичките визи не се опфатени со таа пауза.
Политичкиот проблем не е само во тоа што Муцунски најави нешто што засега не се гледа. Проблемот е во моделот на надворешна политика што постојано најавува дипломатски пробиви, а ретко испорачува мерливи резултати.
Визната политика со САД е претворена во уште една тема во која јавноста треба да чека, да верува и да не прашува премногу. Но дипломатијата не се мери со оптимистички формулации, туку со одлуки, документи, рокови и конкретни последици за граѓаните.
Ако навистина се работи за можно големо олеснување во патувањето кон САД, тогаш Владата мора да каже дали зборува за иселенички визи, за неимигрантски визи, за продолжена важност на визите, за административно олеснување или за приближување кон американската Visa Waiver Program.
Последното е особено висока дипломатска и безбедносна категорија, бидејќи програмата овозможува патување во САД до 90 дена без виза само за државјани на земји што исполнуваат строги услови, меѓу кои безбедносна соработка, електронски пасоши, навремено пријавување изгубени и украдени документи и стапка на одбиени туристички визи под три проценти. Македонија не е на листата на земји во таа програма.
Во исто време, надворешната политика на Владата не покажува напредок во најважното стратешко досие – европската интеграција. ЕУ процесот останува закочен поради уставните измени и спорот со Бугарија, а Европската комисија во извештајот за 2025 година наведува дека првиот кластер ќе се отвори откако ќе бидат усвоени уставните измени. Во истиот документ се наведува дека не биле направени обиди за усвојување на релевантните уставни измени, а Собранието треба да ги забрза реформите поврзани со ЕУ.
Тоа е суштинската слабост на владината дипломатија. На хартија, Македонија има усогласување со надворешната и безбедносната политика на ЕУ, учество во политички дијалог и безбедносна соработка. Но токму извештајот на Европската комисија покажува дека тоа не е доволно за политички пробив, бидејќи клучниот услов за отворање на првиот кластер останува нерешен.
Владата, затоа, не може бесконечно да ја заменува дипломатијата со очекување. Односите со САД се стратешки важни, но од нив засега нема видлива визна добивка за граѓаните. Односите со ЕУ се формално приоритет, но преговарачкиот процес стои. Односите со Бугарија се сведени на повремени пораки за достоинствено решение, без план што може да го помести процесот. Ројтерс уште во 2025 година објави дека македонските преговори со ЕУ се закочени поради бугарските приговори околу историјата и јазикот, како и барањето Бугарите да бидат внесени во Уставот.
Иронијата со „големото изненадување“ е во тоа што јавноста веќе долго време не добива изненадувања, туку одложувања. Во визното прашање со САД се најавува позитивен исход, но нема документ. Во ЕУ процесот се најавува достоинствено решение, но нема отворање на кластерот. Во реформската агенда се најавуваат чекори, но Европската комисија бележи дека од првиот сет реформи биле исполнети две од пет, а од вториот четири од шеснаесет чекори.
Затоа прашањето веќе не е дали Муцунски ќе ја изненади јавноста. Прашањето е дали Владата има надворешна политика што може да произведе резултат, или има само календар на најави што постојано се поместува. Ако визното „изненадување“ навистина доаѓа, тогаш тоа треба да биде објавено како државен резултат, со јасни правила и конкретна корист за граѓаните. Ако не доаѓа, тогаш останува уште една дипломатска најава што послужила за купување време.
